Бишкек, Кыргызстан,  26-июнь 2024-ж. – «Ден соолук – мыкты инвестиция» урааны астында өтүп жаткан Борбордук Азиядагы саламаттык сактоого инвестицияларды тартуу боюнча тарыхтагы биринчи эл аралык форум ДССУнун Борбордук Азиядагы бардык беш мамлекетинде туруктуу өнүгүү үчүн саламаттык сактоого инвестицияларды тартуунун трансформациялык потенциалын баса белгилөө үчүн эл аралык, аймактык жана улуттук кызыкдар тараптарды чогултту.
Кыргыз Республикасынын Президентинин колдоосу менен өткөрүлүп жаткан бул эки күндүк иш-чара ДССУнун Европа регионалдык бюросу жана Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги тарабынан уюштурулган.

Аталган иш-чара мамлекеттик-жеке өнөктөштүк аркылуу же натыйжалуулукту жогорулатуу үчүн санариптик саламаттык сактоо куралдарын колдонуу сыяктуу туруктуу өнүгүү максаттарына (ТӨМ) жооп берген саламаттык сактоонун алдыңкы тажрыйбаларын жана инновациялык стратегияларын көрсөтүүгө багытталган.

«Борбор Азия акыркы жылдары саламаттыкты сактоо тармагында олуттуу ийгиликтерге жетишти, бирок биз дагы эле көптөгөн кыйынчылыктарга дуушар болуп жатабыз. Бул тармакка инвестициялар саламаттык сактоо кызматтарынын жеткиликтүүлүгүн жана сапатын жогорулатууда, инновациялык технологияларды киргизүүдө жана кадрларды окутууда негизги ролду ойноп, коомубуздун туруктуу өнүгүшүнө салым кошууга өбөлгө түзөт. Бүгүнкү күндө дүйнөлүк коомчулук жана саламаттык сактоо системалары жаңы чакырыктарга жана коркунучтарга дуушар болууда, өзгөчө COVID-19 пандемиясынан кийин биз дайыма кризисте турабыз. Бул күрөштө өнүктүрүү боюнча башка өнөктөштөр менен бирге Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму тарабынан камсыз кылынган глобалдык деңгээлде макулдашылган өз ара аракеттенүү барган сайын маанилүү болуп баратат”, - деп билдирди Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев.

Форумда сүйлөп жатып, ДССУнун Европа регионалдык бюросунун директору, доктор Ханс Клюге мындай деди: «Биздин бул жерде Борбордук Азиянын чок ортосунда турганыбыздын себеби бар. ДССУнун Европа чөлкөмүнүн калган бөлүгү тездик менен карып баратканы менен, бул аймакта жаш жана билимдүү адамдардын саны көп – бул жердеги калктын болжол менен жарымы 30 жашка чейинкилер. Бул жаштардын потенциалы максималдуу түрдө ишке ашса, жакынкы он жылдыкта Борбордук Азияга артыкчылык берет. Ошол эле учурда экономикалык өсүш туруктуу бойдон калууда. Быйыл ИДПнын жалпы көлөмүнүн 4,1%га өсүшү күтүлүүдө, мунун өзү ДССУнун Европа аймагынын башка бөлүктөрүнө караганда жогору. Бул эки көрсөткүч – демография жана экономика – Борбордук Азияга өзүнүн өнүгүүсүн тездетүүгө, негизги секторлорго, анын ичинде саламаттык сактоого инвестиция салууга жана жыйынтыгында бул кооз, ар түрдүү аймактагы миллиондогон адамдардын жашоосун жакшыртууга уникалдуу мүмкүнчүлүк берет».

«Ден соолук – ар бир элдин, ар бир үй-бүлөнүн жана ар бир адамдын башкы байлыгы, андыктан эң жакшы инвестиция – бул ден соолукту сактоого инвестиция. Биздин Борбордук Азия чөлкөмү учурда жалпы өсүү учурун жана өнүгүүнүн жаңы этабын баштан кечирүүдө. Эгемендүү өлкөлөр катары биз саламаттыкты сактоо, көптөгөн ооруларды азайтуу же жок кылуу, ымыркайлардын жана энелердин өлүмүн азайтуу, жашоонун узактыгын жогорулатууда олуттуу ийгиликтерге жетиштик. Президент Жапаровдун жетекчилигинин аркасында үч жылда Кыргызстанда мамлекеттик кирешелер 2,5 эседен ашык көбөйүп, ИДПнын орточо 8% өсүшүн көрүп жатабыз. Бүгүнкү күндө биз бүткүл инфраструктураны түп-тамырынан бери жаңылоону көздөп жатабыз, биз саламаттыкты сактоого чыгымдарды эки эсеге көбөйттүк жана келерки аптада биз бул тармакка мамлекеттик колдоону кеңейтүү боюнча мындан аркы кадамдарды жарыялайбыз», - деди Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Эдил Байсалов Саламаттыкты сактоого инвестиция боюнча Борбор Азия эл аралык форумунун ачылышындагы өз сөзүндө.12:27

Кийинки эки күндүн ичинде Форумдун катышуучулары баштапкы медициналык-санитардык жардамга жеткиликтүүлүктү кеңейтүү, кургак учук жана АИВ/СПИД илдетине каршы күрөшүү, климаттын өзгөрүшүнүн кесепеттерин азайтуу, өзгөчө кырдаалдарга даярдыкты жогорулатуу жана жугуштуу эмес оорулардын жогорку көрсөткүчтөрүн чечүү үчүн прогрессивдүү ыкмаларды үйрөнүшөт.

Борбордук Азияда 76,5 миллион адам жашайт, алардын 30% 14 жашка чейинкилер жана андан кичүүлөр. Акыркы жыйырма жылдын ичинде эркектер үчүн жашоо узактыгы 5,2 жылга, аялдар үчүн 4 жылга көбөйүп, энелердин өлүмү эки эсеге кыскарган. Региондун өлкөлөрүнүн өкмөттөрүнүн чечкиндүү саясий колдоосунун жана көптөгөн донорлор, ошондой эле мамлекеттер өздөрү ишке ашырган саламаттык сактоого жана чектеш облустарга олуттуу инвестицияларды тартуунун аркасында регион туруктуу өнүктүрүү максаттарына (ТӨМ) жетишүүгө жигердүү умтулууда. Бирок, прогрессти тездетүү үчүн тез арада муктаждык бар, бул негизги өнүгүп келе жаткан өнөктөштөрдүн күчтүү колдоосун талап кылат. 

Кубанычтуусу, экономикалык өсүш жылына 4% дан ашык өсүүдө, бул ЕБдин өсүү темпинен эки эсе көп. Саламаттык сактоо сектору экономиканын алдыңкы он тармагынын арасында маанилүү иш берүүчү жана товарларды жана кызматтарды керектөөчү болуу менен бул өсүштүн ачкычы болуп саналат. Мындан тышкары, саламаттык сактоого инвестицияларды тартуунун мультипликативдик таасири — экономика, социалдык ырааттуулук, экологиялык калыбына келтирүү жана адам капиталы үчүн — бул тармакка дагы чоң пайда алып келиши керек.

Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан, Түркмөнстан жана Өзбекстан «Борбордук Азиядагы ден соолукту жана бакубаттуулукту колдоо боюнча Жол картасын» кабыл алгандан бери саламаттык сактоо тармагында кызматташтыкты арттырууда. Бул «жол картасы» иш-аракеттердин 11 багытын аныктайт, анын ичинде баштапкы медициналык-санитардык жардамды чыңдоо, саламаттык сактоонун санариптик трансформациясын илгерилетүү, каржылык коргоону жакшыртуу, жугуштуу жана жугуштуу эмес оорулардын жүгүн азайтуу, дени сак жана жашыл чөйрөнү түзүү.

Форумдун дагы бир максаты саламаттык сактоо инфраструктурасын жана инновацияларын инвестициялоо боюнча жаңы өнөктөш мамилелерди жана милдеттенмелерди түзүү, саламаттык сактоо Борбордук Азиядагы гүлдөп-өнүгүүнүн жана стабилдүүлүктүн негизи катары таанылган келечекти калыптандыруу болуп эсептелет.