2022-жылдын 15-ноябрынан 17-ноябрына чейин Саламаттык сактоо министрлиги тарабынан Өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр менен биргеликте 2030-жылга чейинки  «Ден соолугу чың адам – өнүккөн өлкө» программасын ишке ашыруу боюнча биргелешкен жылдык сереп салуу өткөрүлгөн, анын максаты калктын ден соолугун камсыз кылуу, өмүр бою сапаттуу кызматтарды көрсөтүү жана финансылык коргоону камсыз кылуу үчүн саламаттык сактоо системасын чыңдоо болуп саналат.
Бүгүнкү XXI Саммиттин негизги милдети – бул жүргүзүлгөн серептин негизинде 2030-жылга чейинки программаны андан ары ишке ашыруу боюнча практикалык сунуштарды иштеп чыгуу болуп эсептелет.
Аталган сереп салуунун алкагында Саламаттык сактоо министрлигинин жана башка ишке тартылган министрликтердин жана ведомстволордун бул Программаны ишке ашыруунун алкагындагы мындан аркы кадамдары талкууланды. 
Биргелешкен серепте бекитилген артыкчылыктуу багыттар боюнча 2020-2021-жылдар үчүн программанын иш-чаралар планын ишке ашыруунун жүрүшү жөнүндө отчеттор угулуп, өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр менен биргеликте Программаны ишке ашыруунун жүрүшүндөгү негизги жетишкендиктер, тоскоолдуктар жана көйгөйлөр талкууланды.
2030-жылга чейинки Программанын приоритеттүү багыттары боюнча презентациялар жасалып, баа берилди, биргелешкен кийинки кадамдар аныкталды. 
«Коомдук ден соолук жана  профилактика»
«COVID-19» менен күрөшүүнүн алкагында, коомдук саламаттык сактоо кызматын реформалоого байланыштуу кызматка инвестиция салуу боюнча көптөгөн иш-чаралар өткөрүлдү.
Бирок «Коомдук саламаттык сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык келтирүү менен коомдук саламаттык сактоону реформалоо көйгөйү ачык бойдон калууда 
Жогорку окуу жайлары жыл сайын коомдук саламаттык сактоо боюнча жетиштүү адистерди даярдап жаткандыгына карабастан, жаш адистердин адистиги боюнча иштөөгө кызыкпагандыгынын эсебинен кадрлардын тартыштыгы туруктуу бойдон калууда 
Мындан аркы кадамдар:
Саламаттык сактоонун мониторинги жана оорулардын алдын алуу, калктын ден соолугун коргоо жана чыңдоо функцияларын так бөлүштүрүү менен үнөмдүү жана натыйжалуу кызматтарды көрсөтүүгө багытталууга тийиш болгон коомдук саламаттыкты сактоо кызматын модернизациялоо 
Коомдук саламаттык сактоо жана медициналык кызматтар үчүн лабораториялык жана диагностикалык кызматтарды борборлоштуруу, зарыл болгон жабдууларды, анын ичинде Ислам өнүктүрүү банкынын 10 лабораториялык модулун сатып алуу, эксплуатациялоо жана тейлөө баасын төмөндөтүү
Баштапкы медициналык-санитардык жардамды өнүктүрүү
• БМСЖнын натыйжалуу моделин жана БМСЖ менен экинчи / үчүнчү деңгээлдердин ортосунда жолун жолдоочулукту түзүү боюнча иштер жүргүзүлүүдө 
• БМСЖ деңгээлинде медициналык жардам көрсөтүүнүн сапатын жакшыртуу боюнча Жыйынтыктарга негизделген пограмманы ишке ашыруу улантылууда, төлөмдөр менен байланышкан индикаторлорго жетишүү белгиленген мөөнөттөн артта калууда
• Жүргүзүлүп жаткан иш-чараларга карабастан, мониторингге алынган ооруларды аныктоо, алдын алуу жана дарылоо, калктын ишеними жана БМСЖнын деңгээлине кайрылуу төмөн бойдон калууда.
Мындан аркы кадамдар:
• Заманбап инновациялык жана маалыматтык ыкмаларды колдонуу менен баштапкы медициналык-санитардык жардам кызматтарын жакшыртуу, үй-бүлөлүк медицина борборлорун модернизациялоо жана жабдуу
• ЖНК Программасын реструктуризациялоо жана БМСЖнын деңгээлинде өнүктүрүү боюнча өнөктөштөрдүн бардык долбоорлорунун ишин координациялоо 
• Медициналык кызмат көрсөтүүнүн сапатын башкаруу түзүлөт түзүлөт жана иретке келтирилет (саламаттык сактоо уюмдарынын сапаты боюнча комитеттерден тартып Саламаттык сактоо министрлиги менен ММК фондуна чейин)
• 2023-жылы жаңыдан түзүлгөн ЖДПБлардын  ишине мониторинг жүргүзүү жана аларды натыйжалуу башкаруу, кайталоосуз зарыл структураларды түзүү боюнча чараларды көрүү алдыда турат
Оорукана системасын өркүндөтүү жана рационалдаштыруу
• Материалдык ресурстарды талап кылган эски, эскилиги жеткен оорукана имараттары саламаттыкты сактоо ресурстарын бытырандылыкка, кайталоого жана натыйжасыз башкарууга алып келет
• Так бөлүнгөн функциялардын, экинчи жана үчүнчү деңгээлдеги стационарлардын кызматтарынын жоктугу жана бейтаптарды кайра багыттоонун/багыттоонун бирдиктүү системасынын жоктугу негизсиз ооруканага жаткыруунун же кеч ооруканага жаткыруунун себеби болуп саналат
Мындан аркы кадамдар:
• Инфраструктуранын жана жабдуулардын жеткиликтүүлүгү жана сапаты үчүн инфраструктуранын жана жабдуулардын заманбап стандарттарынын негизинде 24 стационар курулат 
• Саламаттык сактоо уюмдарынын жетекчилерин дайындоого талаптар жогорулайт (конкурстун негизинде дайындоо жана даярдалган, окутулган кадрлар)
• Каржылоо механизмин кайра карап чыгуу (Клиникалык чыгымдоочу топторду(КЗГ) кайра карап чыгуу жана натыйжага негизделген дем берүүчү төлөмдөрдү киргизүү)
• Жугуштуу эмес оорулардын татаалдашкан учурлары (инфаркт жана инсульт), эненин жана баланын ден соолугун сактоо боюнча, анын ичинде жол-транспорт кырсыгы учурунда жолдомолордун жана кайталап жолдомолордун бирдиктүү критерийлерин иштеп чыгуу.
Шашылыш медициналык тез жардам
• Облустардын деңгээлинде бириктирүү жана башкаруунун автоматташтырылган системасын киргизүү максатында СМП пункттарынын жайгашуусуна талдоо жана карталоо жүргүзүлдү
• Бишкек шаарында Медициналык тез жардамдын автоматташтырылган тутумун башкаруу борборун, Бишкек шаарындагы Медициналык тез жардам борборунун 3 көмөкчордондорун, Ош шаарындагы Медициналык тез жардам кызматынын автоматташтырылган тутумун башкаруу боюнча долбоорлорду, ошондой эле кластерди модернизациялоо долбоору иштелип чыкты. инсульт жана инфаркт үчүн шашылыш медициналык жардам көрсөтүү даярдалды (GIZ, Коордиологиялык терапия улуттук борбору)
• ошол эле учурда учурдагы каржылоо жыйынтыктарга эмес, чыгымдарга негизделген, республика боюнча бирдиктүү диспетчердик борборлор жок. 
• Кийинки кадамдар: 
• • Медициналык тез жардам бригадаларынын санына көз каранды эмес, суткасына 24 саат жана жумасына 7 күн бою тез медициналык жардам көрсөтүү стандартын түзүү жана тез жардам станцияларынын стандарттарын кайра карап чыгуу.
• • ооруканаларда тез медициналык жардам көрсөтүү бөлүмдөрүнүн базасында адегенде райондук (Кыргыз Республикасы боюнча 51 диспетчердик борбор), андан кийин шаардык, облустук жана республикалык деңгээлдеги борборлоштурулган диспетчердик борборлорду түзүү
• • Коордиологиялык терапия улуттук борбору негизинде инсульт жана инфаркт боюнча шашылыш медициналык жардамдын кластерин киргизүү;
•  
Дары-дармек каражаттары жана медициналык багыттагы буюмдар  
Бул багытта көптөгөн иш-чаралар жүргүзүлүүдө:
• мыйзамдарды өркүндөтүү боюнча, мунун өзү туура жөнгө салууга негиз түзөт
• бааларды жөнгө салуу, чөнтөктөн төлөмдөрдү кыскартуу жана калктын финансылык жактан корголушун жогорулатуу, ошондой эле баалардын күтүлбөгөн өсүшүнө каршы коргоо чарасы
•  дары-дармек каражаттары жана медициналык буюмдар боюнча маалымат базасын санариптештирүү, дары-дармекти өндүрүүчүдөн керектөөчүгө чейин көзөмөлдөө
Мындан аркы кадамдар:
• Фармацевтика секторун ачык-айкындуулук жана ак ниет башкаруу принциптерин жетекчиликке алуу менен дары-дармек каражаттарын жөнгө салуучу органдын функцияларын жана ишмердүүлүгүн күчөтүү
• Калкка өз чөнтөгүнөн төлөнүүчү төлөмдөрдү азайтуу максатында Жашоо үчун маанилүү дары-дармек каражаттарынын баасын жөнгө салуу системасын кайра карап чыгуу жана түзүү
• дары-дармектерди жана медициналык багыттагы буюмдарды мамлекеттик тандоону, сатып алууну жана колдонууну жана саламаттык сактоо уюмдарында дары-дармектерди башкарууну натыйжалуу жүргүзүү
• медицина кызматкерлери тарабынан дары-дармектерди дайындоо практикасын жакшыртуу жана калктын дары-дармектерди негизсиз керектөөсүн азайтуу

Саламаттык сактоо системасынын кадрдык ресурстары
Көйгөйлөр:
• Кадрларды эсепке алуу толук эмес болгон учурлар кездешүүдө (жеке менчик  медициналык уюмдардын медицина кызматкерлери, фармацевттер) 
• Медициналык кызматкерлердин санынын төмөндөө тенденциясы байкалууда жана шаар менен аймактардын ортосунда кадрдык дисбаланс сакталууда, үй-бүлөлүк дарыгерлерге, тез жардам дарыгерлерине, жеке тар адистерге (неонатологдор, аллергологдор, реаниматологдор), коомдук саламаттык сактоо тармагындагы адистерге дагы эле муктаждык сакталууда. 
Мындан аркы кадамдар:
• Саламаттык сактоонун мамлекеттик жана жеке секторлорунун медициналык кызматкерлеринин реестрин аягына чыгаруу 
• Саламаттык сактоо уюмдарынын жетекчилеринин компетенцияларын жогорулатуу, аларды ишке алуу жана компетенцияларын баалоо механизмдерин өркүндөтүү 
• Региондорду кадрлар менен камсыз кылууну улантуу жана өркүндөтүү («Дарыгердин депозитин», ординатураны борбордон алыстатуу, клиникалык жайларды аккредитациялоонун стандарттарын иштеп чыгуу) 
• Пилоттук демилгелерди киргизүү жана медайымдык жана акушердик адистер үчүн көп баскычтуу билим берүүнү киргизүү мүмкүнчүлүгү менен медайымдык жана билим берүү тармагын реформалоону улантуу
• Кесиптик ассоциацияларды тартуу аркылуу медициналык жана фармацевтика кызматкерлеринин компетенцияларына көз карандысыз баа берүү системасын түзүү менен аттестациялоо жана кесиптик ишке кабыл алуу боюнча ченемдик документтерди кайра карап чыгууну аяктоо
Каржылоо системасын өнүктүрүү 
Каржылоо жаатында ишке ашырыла турган көптөгөн милдеттер бар, алар :
• ССМ жана ММК Фондунун программалык бюджетин түзүү боюнча иштерди улантылуу
• 2023-жылы Мамлекеттик кепилдиктер программасын түзүү жана кайра карап чыгуу методологиясын жыйынтыктоо жана жаңысын бекитүү.
• Калктын ММК менен камтылышын жогорулатуу максатында, Милдеттүү медициналык камсыздандыруунун эрежелерин кайра карап чыгуу, бул мыйзамдык жана ченемдик укуктук актыларга өзгөртүүлөрдү киргизүүнү талап кылат 
• Баштапкы медициналык-санитардык жардамдын деңгээлинде акы төлөөнүн жаңы ымаларын иштеп чыгуу 
• Милдеттүү медициналык камсыздандыруунун кошумча пакетин түзүү жана кайра карап чыгуу методологиясын тактоо жана жаңысын бекитүү 
• 2023-жылы ММК Кошумча пакети боюнча дары-дармек каражаттарыны баасын жөнгө салуу боюнча ММК фондунун маалыматтык базасын өркүндөтүү жана дарыканалардагы бааларга мониторинг жүргүзүү
• ММК фондунун Маалымат базаларын, анын ичинде электрондук жеңилдетилген рецепттер боюнча маалымат базаларын өркүндөтүү жана саламаттык сактоо уюмдарынын жетекчилери үчүн маалыматтык модулду иштеп чыгуу менен Электрондук саламаттык сактоо борбору менен интеграциялоо.

Баштапкы медициналык-санитардык кызматтын потенциалын жогорулатуу КР Саламаттык сактоо системасынын артыкчылыктуу багыттарынын бири болуп саналат

Бүгүн, 17-ноябрь 2022-жылы КР Саламаттык сактоо министри Гулнара Баатырова ДССУнун Европалык аймактык бюросунун директору д-р Ханс Клюге менен онлайн жолугушуу болуп өттү. 

Жолугушууда тараптар КР менен ДССУнун ортосундагы 2022-2023-жылдарга карата эки жылдык кызматташуу жөнүндө макулдашууда жазылган КР Саламаттык сактоо системасынын актуалдуу маселелерин талкуулашты жана КР Саламаттык сактоо системасын бекемдөөдө эки тараптуу ийгиликтүү кызматташуунун маанилүү этаптарынын бири болуп саналат. Кызматташуунун бардык артыкчылыктуу багыттары, атап айтканда саламаттык сактоо кызматтары менен жалпы камтууну камсыздоо, саламаттык сактоо жаатындагы өзгөчө кырдаалдардан коргоо ж.б. жогоруда аталган эки жылдык макулдашууга киргизилген.

Ошондой эле Кыргыз Республикасында саламаттык сактоо секторун колдогон негизги өнөктөштөрдүн бири катары ДССУ менен кызматташуунун артыкчылыгы белгиленди. КРнын саламаттык сактоо системасын өнүктүрүү боюнча өнөктөштөрдүн ишмердүүлүгүн координациялоодо ДССУнун ролун жогору баалайт.

Жолугушууда ошондой эле 2019-2030-жылдарга калктын саламаттыгын сактоо жана саламаттык сактоо системасын өнүктүрүү боюнча Кыргыз Республикасынын "дени сак адам-өнүккөн өлкө" программасын ишке ашыруу кызматташуу жаатындагы негизги артыкчылык болуп саналат, анда баштапкы медициналык-санитардык жардам көрсөтүүнүн артыкчылыгы аныкталган, ал баштапкы медициналык-санитардык жардам көрсөтүүнүн сапатын модернизациялоонун жана жогорулатуунун негизинде пациенттин муктаждыктарынын айланасында саламаттык сактоонун бардык кызматтарын интеграциялоо үчүн негизги болуп саналат.

"Биз үчүн баштапкы медициналык-санитардык кызматтын потенциалын жогорулатуу маанилүү. Белгилей кетчү нерсе, алгачкы медициналык-санитардык жардам саламаттык сактоо системасынын негизги артыкчылыктуу багыттары бойдон калууда. КР Саламаттык сактоо министрлигинин алдында алгачкы медициналык-санитардык кызматты күчөтүү боюнча милдет турат, ал калкка алдын алуу жана медициналык жардам көрсөтүүдө негизги звено болууга тийиш. Биздин бүгүнкү милдетибиз — баштапкы медициналык-санитардык жардамдын потенциалын чыңдоону улантуу, санариптик чечимдерди ишке ашыруу аркылуу коомдук саламаттыкты сактоо инциденттерине эрте аныктоону жана жооп кайтарууну жакшыртуу. Бул милдеттерди коюу өлкөбүздүн калкынын бакубат жашоосун камсыздоого жана бакубат жашоосун жакшыртууга карай натыйжалуу алга жылууга мүмкүндүк берет", - деди жолугушуунун жүрүшүндө КР Саламаттык сактоо министри Гулнара Баатырова. 

2009-жылы европалык неонаталдык кам көрүү фондунун (EFCNI)  демилгеси менен 17-ноябрь Эл аралык эрте төрөлгөн ымыркайлардын  маалымдуулук күнү деп жарыяланган.

Жыл сайын дүйнөдө жаңы төрөлгөн ымыркайлардын 6-8% ара төрөлсө, Кыргызстанда жыл сайын 10-12 миңдей ымыркай айына жетпей ара төрөлөт. 

Эрте кам көрүүдөгү жетишкендиктер медицина илимин өркүндөтүп, жаңы төрөлгөн ымыркайлар, жаш балдар жана чоңдор үчүн жакшы натыйжаларды берет. Эрте төрөлгөн ымыркайларга кам көрүү-бул балага, жатынга жакын шарттарды түзүп, ошол эле учурда организмдин жетиле элек функцияларын сактап калуу үчүн өтө кымбат процесс.

2004-жылы Кыргызстан Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму тарабынан сунушталган жаңы төрөлгөн ымыркайларды каттоо критерийлерине толугу менен өткөн. 

Ага ылайык, кош бойлуулуктун 22-жумасынан кийин 500 граммдан ашык дене салмагы менен төрөлгөн ымыркайлар каттоого алынат. Мындай балдардын ата-энелери ымыркайларын сапаттуу дарылоого жана материалдык жардамга гана муктаж болбостон, медициналык кызматкерлердин гана эмес, тез арада биздин бүтүндөй коомчулуктун психологиялык жардамына муктаж. 

Эрте төрөлүү өкүм эмес экенин билүү жана көп сандагы ара төрөлгөн ымыркайлар дени сак жана толук кандуу гана эмес, мыкты адамдар болуп өсөөрүн билүү абдан маанилүү.

Бул күнү ата-энелер ара төрөлгөн ымыркайларды багуу боюнча өз тажрыйбалары менен бөлүшөт. Ал эми бейөкмөт уюмдардын, БУУнун Кыргызстандагы түзүмдөрүнүн өкүлдөрү сөз сүйлөп, алдыңкы неонатологдор дүйнөлүк неонаталдык практиканын акыркы жетишкендиктери жөнүндө айтып беришет, ара төрөлгөн балдар тууралуу жана өздөрү жөнүндө айтып жатканда оптимисттик көз карашта болушууда.

Ал эми оптимизмдин себептери бар: жыл сайын бардык өнүккөн өлкөлөрдө ара төрөлгөн балдардын жашоо деңгээли жогорулап, майыптыкка каршы күрөштө чоң ийгиликтерге жетишүүдө.

Көптөгөн көрүнүктүү адамдар мөөнөтүнөн мурда төрөлүп, жашоонун оор башталыштарына карабастан укмуштуудай ийгиликтерге жетишкен. Алардын арасында Наполеон, Исаак Ньютон жана Альберт Эйнштейн, көптөгөн атактуу актёрлор жана музыканттар бар, мисалы, соул музыкасынын легендасы Стиви Уандер, анын сокурлугу ара төрөлгөндүгү дүйнөлүк атак-даңкка ээ болууга тоскоол болгон эмес», — деп белгилейт борбордон.

Бүгүн, 15-ноябрда, 2019-2030-жылдарга карата “Дени сак эл – өнүккөн өлкө” калктын ден соолугун коргоо жана саламаттыкты сактоо системасын өнүктүрүү программасын ишке ашыруу боюнча биргелешкен жылдык баяндамасы ишин баштады.

 КРнын Саламаттык сактоо министрлиги бул иш-чаранын алкагында программаны ишке ашыруудагы жетишкендиктер жана көйгөйлөр, COVID-19га жооп кайтаруудагы актуалдуу маселелер, улуттук эмдөө планы жана саламаттыкты сактоо системасын өнүктүрүүнүн мындан аркы кадамдары КР Өкмөтүнүн өкүлдөрүнүн катышуусунда талкуу кылды. 

Ага КРнын Жогорку Кеңеши, КРнын Президентинин Администрациясы, КР министрликтеринин жана ведомстволорунун жетекчилери жана Саламаттыкты сактоону өнүктүрүү боюнча өнөктөштөрдүн катышуусунда өтөт.

 Кароо 2022-жылдын 15-ноябрынан 17-ноябрына чейин өткөрүлөт жана 2022-жылдын 18-ноябрында Саламаттыкты сактоо саммити менен аяктайт. 

Анда иштин жыйынтыгы чыгаруу менен бирге сапаттуу медициналык кызматтарга жетүү менен калктын ден соолугунун абалын жакшыртуу максатында кабыл алынган программаларды ишке ашыруу боюнча чечимдер кабыл алынат.

КР Саламаттыкты сактоо министри Гүлнара Баатырова өз сөзүндө белгилегендей, «Программа 2030» 2030-жылга чейин саламаттыкты сактоо системасын өнүктүрүүнүн максаттарын жана милдеттерин аныктап, адамдын ден соолугун сактоого жана чыңдоого багытталган. 

«Биргелешкен жылдык баяндама жана ден соолук саммити прогрессти талкуулоо жана өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр менен бирге аны ишке ашыруунун мындан аркы процесси боюнча сунуштарды иштеп чыгуу үчүн негизги аянтча болуп саналат. 

Негизги жетишкендиктерди ишке ашырууда кездешкен кыйынчылыктарды талкуулап, аны андан ары ишке ашыруу боюнча негизги сунуштарды иштеп чыгуу керек. Ал эми биргелешкен жылдык баяндама жана ден соолук боюнча саммит жемиштүү болот деп ишенебиз. Кыргызстандагы саламаттыкты сактоонун актуалдуу маселелерин чечүүдө конструктивдүү диалог болот», — деди Гүлнара Баатырова.

2022-жылдын 5-ноябрында, Кытайдын бешинчи эл аралык импорттук көргөзмөсү учурунда, Хунцяо эл аралык экономикалык форумунун "өнөр жайды сапаттуу өнүктүрүүгө жана адамдын ден соолук коомчулугун түзүүгө көмөктөшүү" кичи форумунда Кытай менен Борбордук Азиянын саламаттыкты сактоо индустриясынын Альянсынын ачылыш аземи болуп өттү.

Мындай демилгени Кытай жана Борбор Азия өлкөлөрүнүн мамлекет башчыларынын дипломатиялык мамилелердин 30 жылдыгына арналган саммитинде төрага Си Цзиньпин көтөргөн. 

Онлайн жана оффлайн режиминде өткөн форумга Кытайдын элдик саясий консультативдик кеңешинин Мамлекеттик комитетинин экономикалык комитетинин директорунун орун басары, 2004-жылы химия боюнча Нобель сыйлыгынын лауреаты, Израилдин Илимдер академиясынын академиги, чет элдик Би Цзинцюань катышты. 

Кытай илимдер академиясынын академиги Аврам Хершко, Кытай инженердик академиясынын академиги, 2020-жылдын Улуттук ардактуу Эл баатыры Чжан Боли жана Кытайдын Соода-өнөр жай палатасынын дары-дармектерди жана медициналык буюмдарды импорттоо жана экспорттоо боюнча төрагасынын орун басары Ван Маочун ошондой эле бул иш-чарага Борбор Азия өлкөлөрүнүн дипломатиялык өкүлдөрү катышты. 

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Гүлнара Баатырова бул альянстын түзүлүшү менен куттуктап, каалоо-тилектерин билдирди. Альянс фармацевтикалык сооданы илгерилетүү жана продукциянын жеткиликтүүлүгү, долбоорлор менен кызматташуу жана инвестиция, маалымат жана саясат алмашуу, эпидемияны алдын алуу жана көзөмөлдөө боюнча кызматташуу сыяктуу маселелерди чечет. 

“Биргелешкен катышуу, биргелешип куруу жана биргелешип өнүгүү” принцибин карманган альянс Кытай менен Борбор Азиядагы беш өлкөнүн ортосундагы медицина жана саламаттыкты сактоо тармагындагы терең кызматташтыкка кызмат кылууну максат кылат.

2020-2024-жылдарга Иммунопрофилактика программасын ишке ашыруу максатында Гави, Вакцина альянсынын финансылык жана техникалык колдоосу менен КР Саламаттыкты сактоо министрлиги стратегиялык багыттарды ишке ашыруу боюнча жаңы вакциналарды киргизүү чараларын көрүп жатат. 

Кыргыз Республикасынын профилактикалык эмдөө календары.  

2022-жылдын 14-ноябрында КРнын профилактикалык эмдөө календарына ылайык 11 жаштан кыздарды адам папилломавирусуна каршы эмдөө башталды. Негизги максаттуу топтон тышкары, Улуттук эмдөө боюнча техникалык эксперттик топ (НИТЭП) вакцинаны киргизүүнүн биринчи жылында 12-14 жаштагы кыздарды эмдөөнү сунуштады. Өспүрүм кыздарды пландуу эмдөө келечекте жыл сайын жатын моюнчасынын рагына кабылган 600дөн ашуун учурдун жана 300гө жакын өлүмдүн алдын алат. Бишкекте А.Токомбаев атындагы №24 мектеп-гимназиясында адамдагы папиллома вирусуна (HPV) каршы эмдөөнүн башталышына карата расмий иш-чара болуп өттү. 

Иш-чара, КР балдардын укуктары боюнча ыйгарым укуктуу өкүлүнүн, КР Саламаттыкты сактоо министрлигинин өкүлдөрүнүн, ошондой эле мектеп жетекчилигинин жана Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун өкүлдөрүнүн катышуусунда өттү. 

Эмдөө окуу жайдын медициналык борборунда бекер жүргүзүлөт. 2022/2023-окуу жылында 11 жаштагы кыздардан тышкары 12-14 жаштагы кыздарга да HPV вакцинасы салынат. Вакцина 6 айлык интервал менен эки жолу жасалат (эгерде биринчи доза ноябрда берилсе, экинчи доза май айында). Кыргызстан жана башка өлкөлөр HPV вакцинасын эмдөө графигине киргизген, аялдарды жатын моюнчасынын рагына каршы коргоону артыкчылыктуу милдет катары карашат. Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун эсеби боюнча, Кыргызстанда жыл сайын 600гө жакын аял жатын моюнчасынын рагы менен ооруйт, анын 300ү өлүмгө алып келет. Рактын бул түрү өлкөдөгү аялдардын рак оорусуна чалдыккандардын арасында 2-орунда турат жана 15 жаштан 44 жашка чейинки аялдарда рактын эң көп таралган түрү болуп саналат. GAVIнин колдоосу менен өлкөгө 368 000 доза HPV вакцинасы келди. Бүгүнкү күндө Саламаттыкты сактоо министрлигинин 2022-жылдын 18-июлундагы No859 “Кыргыз Республикасында өспүрүм кыздарга адам папилломасына каршы эмдөө киргизүү жөнүндө” буйругуна ылайык 2000ден ашык медицина кызматкерлери окутулуп, окуудан өтүштү. 100 миңден ашык маалыматтык материалдар басылып чыкты. КР Саламаттык сактоо министрлиги менен Билим берүү жана илим министрлигинин биргелешкен буйругуна ылайык, бүгүнкү күндө калк жана ата-энелер арасында активдүү түшүндүрүү иштери жүргүзүлүүдө. Дүйнөлүк Саламаттыкты сактоо уюмунун басма сөз катчысы доктор Джоана Мадурейра Лима бул жаатта мындай деди: «АПВ вакцинасын биринчилерден болуп киргизген акыркы изилдөөлөр көрсөткөндөй, Улуу Британиядагы HPV вакцинациясы рак алдындагы жараларды жана жатын моюнчасынын рагын дээрлик 90% азайткан. 

Ошондой эле Швеция жатын моюнчасынын рагы бул өлкөдө 5 жылдын ичинде жок кылынышы мүмкүн деп болжолдоодо, бул жыл сайын 100 000 аялга 4 жаңы учурдан азыраак дегенди билдирет. Ошондуктан, мен бул вакцинаны ишке киргизүү Кыргызстандагы көптөгөн аялдардын жатын моюнчасынын рагына чалдыкпоого жардам берет деп толук ишенем”, - деди ДССУнун Кыргызстандагы регионалдык директорунун атайын өкүлү Жоана Мадурейра Лима. 

"Бүгүнкү HPV вакцинасын киргизүү чечими бүткүл өлкө боюнча жаштардын өмүрүнө коркунуч туудурган, бирок алдын ала турган оорудан коргоодогу маанилүү кадам болуп саналат" деди GAVI Country Programs компаниясынын башкаруучу директору Табани Мафоса.      «Бул вакцина коопсуз жана эффективдүү, ошондуктан биз аны Кыргызстандагы кыздарга жеткиликтүү кылуу үчүн өкмөт жана өнөктөштөр менен иштешип жатканыбызга сыймыктанабыз». 

Маалымат катары:

• Жатын моюнчасынын рагы дүйнө жүзү боюнча коомдук саламаттыкты сактоонун негизги көйгөйү болуп саналат. ДССУнун (GLOBOCAN) маалыматы боюнча, жатын моюнчасынын рагы аялдарда таралган рактын төртүнчүсү. 2018-жылы дүйнө жүзү боюнча 560 000ден ашуун аял жатын моюнчасынын рагына кабылып, 300 000ден ашууну оорудан каза болгон. Аялдардын жатын моюнчасынын рак оорусунун негизги себеби - дүйнөдөгү эң кеңири таралган вирустардын бири болгон адамдын папилломавирусу (HPV). Өнөкөт HPV инфекциясы аялдарда жатын моюнчасынын рагынын өнүгүшүнө алып келет. 

• Жатын моюнчасынын рак оорусунун финансылык жүгү: Өзбекстанда жана Молдовада жүргүзүлгөн изилдөөлөргө ылайык, жатын моюнчасынын рагын аныктоонун стадиясына жараша, бир жатын моюнчасынын рагын дарылоонун баасы 288 АКШ долларынан 1900 АКШ долларына чейин өзгөргөн. Кыргызстанда жатын моюнчасынын рагына чалдыккандардын 40%га чейинкиси өнүккөн стадиясында аныкталганын эске алып, Саламаттыкты сактоо министрлиги жатын моюнчасынын рагы менен ооруган бейтаптарды диагностикалоого, дарылоого жана кароого жыл сайын 500 миң АКШ долларын жумшайт. • HPV вакциналары: Учурда HPV вирусунун онкогендик түрлөрү менен инфекцияны алдын алган үч HPV вакцинасы бар.

Оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаменти сасык тумоо, SARS жана коронавирустук инфекцияга чалдыгуу боюнча жума сайын мониторинг жүргүзөт.

Үстүбүздөгү жылдын 45-жумасынын (07.11-13.11.22) оперативдүү маалыматтары боюнча республика боюнча 4634 к.р.и учуру катталган. 69,2 курч респиратордук инфекциялык оору өткөн жумага салыштырмалуу (44 жума 5221 учур  78,0), КРИО менен ооругандардын саны -11,2%га азайган. 
Алсак, 2021-жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу оорунун 48,4%га азайганы байкалып, 2022-жылдын 45-жумасына карата 8836 (134,3) учурга каршы 4634 (с.б. 69,2) учур катталган. 
Бардык оорулардын 70,9%ы 14 жашка чейинки балдар (3000ден ашык учур).

SARS жана сасык тумоо сыяктуу респиратордук инфекциялардын алдын алуу 2 типте жүргүзүлөт - спецификалык эмдөө жана спецификалык эмес.
КР Саламаттыкты сактоо министрлиги сасык тумоонун алдын алуу максатында тендер аркылуу 82 727 доза гриппке каршы “Гриппол+” вакцинасын сатып алды.

Ошондой эле ЮНИСЕФ аркылуу GCFLU гриппке каршы вакцинасынын 45 000 дозасы сатылып алынып, гуманитардык линия аркылуу өлкөгө берилди.
Учурда республиканын бардык аймактарына вакциналар таратылып, өлкөнүн саламаттыкты сактоо уюмдарында эмдөө иштери башталды. Вакцина бекер жана биринчи кезекте тобокелдик тобуна кирген адамдар эмделет, атап айтканда:
-медициналык кызматкерлер;
- өнөкөт оорулары бар адамдар;
- көбүнчө оорулуу балдар;
- 65 жаштан ашкан адамдар;
- кош бойлуу;
Респиратордук инфекциялардын спецификалык эмес алдын алуу жөнөкөй эрежелерди сактоо болуп саналат, мисалы:
- маска режимин жана физикалык аралыкты сактоо;
- дем алуу органдарынын гигиенасын сактоо - жөтөлгөндө жана чүчкүргөндө оозду жана мурунду ткандар менен жабуу;
- гипотермиядан жана дененин ысып кетүүсүнөн сак болуу;
- өзүн жаман сезген, жогорку температура жана башка сасык тумоого окшош белгилери бар адамдарды өз убагында изоляциялоо;
- санитардык-гигиеналык чараларды сактоо (кол гигиенасы, жайларды үзгүлтүксүз желдетүү, нымдуу тазалоо ж.б.у.с.)
- эгерде балада SARS белгилери пайда болсо, айыкканга чейин баланы мектепке же бала бакчага жибербеңиз жана медициналык жардамга кайрылыңыз;
- окуу жана эс алуу режимин сактоо, ашыкча иштебөө, таза абада көбүрөөк убакыт өткөрүү, жетиштүү уктап, туура тамактануу, эртең мененки көнүгүүлөрдү жасоо.

Өзүңүздү SARS жана сасык тумоодон коргоо үчүн - жогорудагы эрежелерди сактаңыз. SARS жана сасык тумоо белгилери байкалган учурда медициналык жардамга кайрылууну сунуштайбыз. Өзүңүзгө жана жакындарыңызга кам көрүңүз!

2022-жылдын 11-ноябрында “Дары-дармек каражаттарын жүгүртүү жөнүндө” жана “Медициналык буюмдарды жүгүртүү жөнүндө” жаңы мыйзамдардын долбоорлорун, ошондой эле “Кыргыз Республикасындагы лицензиялык-уруксат берүү тутуму жөнүндө”, “Ишкердиктин субъекттерине текшерүүлөрдү жүргүзүүнүн тартиби жөнүндө”, “Кыргыз Республикасында жарандардын саламаттыгын сактоо жөнүндө” “КРнын кылымыш-жаза кодекси” жана “КРнын укуку бузуулар жөнүндө кодекси” колдонуудагы мыйзамдарына өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү долбоорлорун талкуулоо боюнча тегерек стол өткөрүлдү.

 Мыйзам долбоорлору мыйзамдарды инвентаризациялоо жөнүндө Кыргыз Республикасынын Президентинин Жарлыгын ишке ашыруу максатында, аларды КРнын колдонуудагы Конституциясына ылайык келтирүү, ошондой эле мыйзамдардагы карама-каршылыктарды жана боштуктарды жоюу максатында иштелип чыккан.                

Тармактык мыйзамдарда мыйзамдардын түзүмү кайра каралып, мамлекеттик жөнгө салуу системасын өркүндөтүү жана электрондук өкмөттү киргизүү, өзгөчө кырдаалдар учурунда өлкөнү дары каражаттары жана медициналык буюмдар менен камсыздоо маселелери, дары каражаттарынын жок болуу жана дефицит коркунучтары тууралуу жаңы беренелер киргизилди, дары каражаттарына жана медициналык буюмдарга бааны жөнгө салуу негиздери кайрадан каралып чыкты, ошондой эле улуттук мыйзамдарды ЕАЭБдин актыларына шайкеш келтирүү маселелери да эске алынды.               

Сапаттуу медициналык жана фармацевтикалык кызматтарды камсыз кылуу үчүн лицензиялык көзөмөлдү күчөтүү зарыл. «Кыргыз Республикасындагы лицензиялык-уруксат берүү системасы жөнүндө» КРнын Мыйзамы көп жылдар бою акылга сыйбаган чектөөлөрдөн улам саламаттык сактоо жаатындагы лицензиялануучу иштин түрлөрү менен дары каражаттарын жана медициналык буюмдарды жүгүртүүнү туура айырмалоого мүмкүндүк бербегендиктен, ага тиешелүү өзгөртүүлөр киргизилет. Ушул мыйзамга жана кодекске өзгөртүүлөр кирүү менен медициналык жана фармацевтикалык ишти жөнгө салуу процесстерине тиешелүү болгон жоболорго таасирин тийгизет. Бул өзгөртүүлөрдү кабыл алуу менен медициналык жана фармацевтикалык ишмердикти лицензиялоо системасын оптималдаштырууну, карама-каршылыкты, боштуктарды, ошондой эле текшерүүнүн жана көзөмөлдүн кайталануусун жоюу менен жөнгө салуу маселелерине мамиленин бирдиктүүлүгүн, ошондой эле ченемдерди жана саламаттык сактоо тармагындагы эрежелерди бузгандыгы үчүн жоопкерчиликти күчөтүүнү камсыз кылат.

Иштеп чыгуу процесси мамлекеттик, жарандык жана жеке сектордун өкүлдөрүн, ошондой эле эл аралык эксперттерди тартуу менен ачык жана айкын чөйрөдө ишке ашырылды.

2026-жылга чейин Кыргыз Республикасынын өнүктүрүүнүн улуттук программасына ылайык, дары каражаттарын жана медициналык буюмдарды жүгүртүүнү эсепке алууну толук автоматташтыруу камсыз кылынышы керек. Учурда  медициналык адистер үчүн көзөмөл жүргүзүү системасын иштеп чыгуу жана ишке киргизүү иштери жүрүп жатат. 

Тегерек столдун алкагында дары каражаттарын жана медициналык буюмдарды жүгүртүү чөйрөсүндө иштелип чыккан жана ишке ашырылып жаткан көзөмөл жүргүзүү системасынын демо-версиясы көрсөтүлдү. 

Көзөмөлдөө системасы пилоттук режимде иштей баштады. Системанын толук кандуу иштеши үчүн маркировкаланбаган продукцияны жана өткөөл мезгилдердеги импорттоого тыюу салуу, рыноктун бардык катышуучуларын байланыштыруу жана салык, бажы кызматтары, башка органдар менен интеграциялоо жөнүндө Министрлер Кабинетинин токтому зарыл.

Мындан тышкары, Кыргызстанда дары каражаттарга жана медициналык буюмдарга баа түзүүнүн айкындуулугу жана ачыктыгы маселелерин чечүү зарыл. Учурда дары каражаттарынын бааларын жөнгө салуунун убактылуу эрежелери иштеп жатат (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2019-жылдын 29-октябрындагы № 579 токтому). Дары каражаттарын жана медициналык буюмдарды жүгүртүү чөйрөсүндө мыйзам долбоорлору кабыл алынгандан кийин бааларды жөнгө салуу критерийлерин аныктоо менен туруктуу эрежелер иштелип чыгат.

Көзөмөлдөө системасы ошондой эле автоматтык режимде дарылардын баасын көзөмөлдөөгө жардам берет, препараттарды белгиленген баадан жогору сатууга болбойт.

Тегерек стол бардык кызыкдар тараптардын пикирлерин эске алуу үчүн талкуу аянтчасы катары өткөрүлүүдө. Иш-чарага  депутаттар, президенттик администрация, мамлекеттик органдар, жарандык коомдун өкүлдөрү, көз карандысыз эксперттер жана эл аралык уюмдар, бизнес-коомчулуктун өкүлдөрү катышты.

Тегерек стол Бүткүл дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун техникалык колдоосу менен өткөрүлдү.

Бүгүн, 11-ноябрда Бишкекте эмдөө механизмдерин чыңдоого жана саламаттыкты сактоо системасын санариптештирүү деңгээлин жогорулатууга багытталган жаңы 4 жылдык долбоор ишке ашырыла баштады. 

Кыргызстан Европа Биримдиги жана ДСУ биргелешип каржылаган 4 жылдык долбоордун бенефициарлары болуп саналган Борбордук Азиядагы беш өлкөнүн бири.

Кыргызстанда, Казакстанда, Тажикстанда, Түркмөнстанда жана Өзбекстанда ишке ашырыла турган 10 миллион евролук долбоор COVID-19 пандемиясынын терс таасирин азайтуу жана улуттук эмдөө программаларын жана ден соолук маалыматын чыңдоо аркылуу саламаттык сактоодогу башкаруу системаларынын узак мөөнөттүү туруктуулугун жогорулатууга багытталган. 

«Пандемия саламаттыкты сактоо системасы ушундай кооптуулукка каршы канчалык морт болорун көрсөттү. Жана дагы бир жолу COVID-19 мисалында кооптуулукту жоюуда иммунизациялоо жана санариптештирүүнүн маанилүүлүгү баса белгиленди.

Кыргызстан Борбордук Азиянын башка өлкөлөрү менен бирге эмдөө механизмдерин чыңдоого жана саламаттыкты сактоо системасын санариптештирүү потенциалын жогорулатууга багытталган долбоорду ишке ашырып жатканына өзгөчө кубанычтамын. 

Министрлик 2024-жылга чейин санариптештирүү жаатындагы саясатты аныктаган “Санарип МЕД” документин иштеп чыкты. Бул документте чагылдырылган иш-чаралар санариптештирүүнүн маанилүү аспектилерин аныктайт – бул адамга багытталган мамиле жана натыйжалуу башкаруу чечимдерин кабыл алуу үчүн маалыматтардын сапатын күчөтүү. 

Бул жаатта биз биргелешип иш алып барышыбыз керек, биздин жалпы максатыбызга – ар бир кыргызстандыктын ден соолугун чыңдоого алып бара турган иш-аракеттерибизди координациялашыбыз керек”, - деди КР Саламаттык сактоо министри Гүлнара Баатырова. 

«ЕБ жана ДСУ COVID-19 пандемиясына каршы күрөштө чоң ийгиликтерге жетишкенден кийин Кыргызстандын саламаттык сактоо системасын чыңдоо боюнча өнөктөштүгүбүздү улантат», - деди Европа Биримдигинин Кыргызстандагы Өкүлчүлүгүнүн Кызматташуу бөлүмүнүн башчысы Ханс Фарнхаммер. 

«Европа Биримдигинин бул баалуу колдоосу иммунизациялоодогу адилетсиздикти жоюуга жана маалыматтык башкаруу системаларын бекемдөөгө жардам берет. Ден соолукту чыңдоо  максаттарына жетүү үчүн ДСУ Саламаттыкты сактоо министрлиги менен тыгыз кызматташууга ниеттенүүдө”, - деп билдирди ДСУнун Кыргызстандагы аймактык директорунун атайын өкүлү Жоана Мадурейра Лима. Алгач каражаттар COVID-19га каршы эмдөөнүн масштабын жогорулатуу, COVID-19га каршы эмдөө жана пландуу эмдөө пландарын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу, саламаттыкты сактоо жана эмдөө боюнча адистердин квалификациясын жогорулатуу, эмдөө боюнча маалыматтык системаларды чыңдоо сыяктуу маселелерди чечүүгө жумшалат. 

Мындан тышкары, долбоор вакцина менен алдын ала турган ооруларга көзөмөлдү күчөтөт, ошондой эле мындай оорулардын келечектеги очокторун алдын алуу жана аларга жооп берүү үчүн санариптик чечимдерди колдонуу. 

Ошондой эле бөлүнгөн каражаттар, Борбордук Азия өлкөлөрү тарабынан катуу колдоого алынган 2023-2030-жылдарга санариптик саламаттыкты сактоо боюнча жакында кабыл алынган аймактык иш-аракеттер планына ылайык маалыматтарды жана санариптик саламаттык сактоо системасын жакшыртууга жумшалат. Бул жаңы долбоор Кыргызстанга, Казакстанга жана Түркмөнстанга COVID-19га реакциясын күчөтүүдө колдоо көрсөтүү боюнча мурда кабыл алынган (2020–2022) Европа Биримдиги жана ДСУ программасына негизделет.

Бүгүн, 10-ноябрда Бишкекте USAIDдин жергиликтүү саламаттык сактоо системаларынын туруктуулугу (LHSS) долбоорунун жыйынтыгына, ошондой эле USAIDдин жаңы MOMENTUM күнүмдүк иммунизациялоо трансформациясы жана тең укуктуулугу (M-RITE) долбоорунун башталышына арналган жыйын өттү.

Иш-чарага КРнын Саламаттык сактоо министри Гүлнара Баатырова, республиканын саламаттыкты сактоо уюмдарынын жетекчилери, ошондой эле өнүктүрүү боюнча эл аралык өнөктөштөр катышты.

Жыйында КРда COVID-19 менен күрөшүү боюнча USAIDдин Саламаттык сактоо системасынын туруктуулугун жогорулатуу долбоору (LHSS) тарабынан жүргүзүлүп жаткан иш M-RITE долбоорунун алкагында улантыла тургандыгы айтылды.

КР Саламаттыкты сактоо министрлиги жана USAID Баткен, Жалал-Абад жана Чүй облустарын, анын ичинде Бишкек шаарында эмдөө менен камтууну жогорулатуу боюнча иштерди жүргүзөт. Бул аракеттерге саламаттыкты сактоо тармагындагы адистерди окутуу, коомчулуктун активисттерин тартуу жана COVID-19 вакцинациясынын артыкчылыктары тууралуу коомчулукка түшүндүрүү иштерин жүргүзүү кирет.

COVID-19 пандемиясынын башынан бери мамлекеттик сектор жана өнүктүрүү боюнча өнөктөштөр кооптуулукту ооздуктоо үчүн зор иштерди аткарышты. АКШнын Эл аралык өнүктүрүү агенттигинин колдоосу менен жеке коргонуу каражаттары сатылып алынды, анализдерди тездетүү үчүн лабораториялар жаңыртылды, маалыматтык системалар өркүндөтүлдү, 4000ден ашык дарыгерлер, медайымдар, лаборанттар жана башка кызматкерлерди дарылоо жана диагностика боюнча окуудан өткөрүштү.

КР Саламаттык сактоо министрлиги USAID миссиясынын директору Ниша Гупта айымга жеке эле COVID-19 менен күрөшүүдө эмес, кургак учук менен күрөшүүдө, энелерге жана балдарга арналган программаларда көрсөткөн колдоосу үчүн ошондой эле  Саламаттыкты сактоо системасынын туруктуулугу долбоорунун өлкө боюнча директору Чолпон Асамбаевага чын жүрөктөн ыраазычылык билдирет.

"Биз USAID менен саламаттыкты сактоонун бардык аспектилери боюнча жемиштүү жана ишенимдүү кызматташтыгыбызды улантууну чыдамсыздык менен күтөбүз”, - деди КРнын Саламаттык сактоо министри Гүлнара Баатырова.

USAIDдин саламаттыкты сактоо жана билим берүү боюнча директору Ниша Гуптанын айтымында, USAID пандемия башталгандан бери Кыргызстандагы саламаттыкты сактоо мекемелерине 1,4 миллион долларлык жабдууларды берди.

Кычкылтек концентраторлорун, лабораториялык жабдууларды жана санарип рентген аппараттарын камтыган бул жабдуулар COVID-19 менен күрөшүүдө гана эмес, башка ооруларды аныктоодо жана дарылоодо да маанилүү.

Буга чейин маалыматтык кампаниялардын жана калкты эмдөөгө мобилизациялоо аракеттеринин аркасында Чүй облусунун үч районунда эмдөө менен камтуу 8 пайызга жогорулаган.

Ушундай эле ыкмаларды эмдөө көрсөткүчү төмөн болгон Баткен, Жалал-Абад, Чүй облустарында жана Бишкек шаарында да колдонуу пландаштырылууда. Негизги максат - COVID-19нун жаңы штаммдарынын жайылышын алдын алуу.

Пандемия башталгандан бери USAID Кыргызстанга COVID-19 менен күрөшүү үчүн жалпысынан 10 миллион доллардан ашык каражат бөлгөн. АКШ ошондой эле COVAX мекемеси аркылуу Pfizer-BioNTech вакцинасынын 450 000 дозасын берди.

Минздравом КР разрабатывается дорожная карта цифровизации Национальной программы иммунизации

Сегодня, 9 ноября в г. Бишкеке проходят консультации по разработке дорожной карты цифровизации Национальной программы иммунизации в Кыргызстане.

Представители Министерства здравоохранения и структурных подразделений, а также ВОЗ и ЮНИСЕФ обсудили проект дорожной карты цифровизации в иммунизации. 

Международный консультант ВОЗ Маниш Джейн поделился результатами обзора и оценок, проведённых в мае-июне 2022 года в отношении информационных систем по иммунизации (справочные материалы) в Кыргызстане. Он отметил, что отчетно-учетная система в области плановой вакцинации ведется вручную и ложится большой бумажной работой на плечи медицинских работников, более 12 журналов ведется для учета системы вакцинации в КР. «В период COVID-19 цифровая система слежения показала себя очень хорошо, и необходимо использовать этот опыт в отношении всех видов вакцин. Конечно, остаются проблемы с обучением специалистов, есть нехватка техники. Также стоит отметить ранее запущенную комплексную цифровую систему Iemdoo, ее целостность и многозадачность и принять все необходимые меры по ее масштабному использованию. 

На встрече также был презентован драфт дорожной карты цифровизации национальной программы, где эксперты ВОЗ оценили потенциал Министерства здравоохранения КР достаточным для ускорения процесса цифровизации.

Сегодня, 9 ноября 2022 года в Бишкеке проходит Международный сестринский форум «Будущее сестринского и акушерского дела в Кыргызстане. Перспективы интеграции в международное профессиональное пространство». Данное мероприятие приурочено к 10-летию Ассоциации специалистов сестринского дела Кыргызской Республики.

Форум организован совместными усилиями Министерства здравоохранения, Ассоциации специалистов сестринского дела и швейцарского проекта «Реформы медицинского образования в Кыргызской Республике».

На форуме присутствуют около 250 участников: среди них ключевые лица, участвующие в принятии решений, представители правительственных структур, партнеры по развитию, международные эксперты, национальные и региональные профессиональные ассоциации медицинских сестер, альянс акушерок, медицинские колледжи, практикующие медсестры и преподаватели системы сестринского образования.

Участники обсудят текущие реформы и глобальные изменения в сестринской и акушерской практике, а также обсудят новую модель сестринского образования, адаптированную к потребностям людей и международным требованиям.

В своей приветственной речи министр здравоохранения КР Гулнара Баатырова отметила о роли медицинской сестры в оказании качественной медицинской помощи населению. «Министерством здравоохранения утвержден ряд документов, регламентирующих работу медицинских сестер в соответствии с программой по развитию системы здравоохранения Правительства Кыргызской Республики на 2019-2030 годы «Здоровый человек – процветающая страна». Ранее компетенции медицинских сестер ограничивались выполнением указаний врача, но по профессиональному стандарту функции специалистов по сестринскому делу значительно расширились и стали больше ориентироваться на пациентов. Основная цель сестринских функций - обеспечить безопасный, квалифицированный, этичный уход и реабилитацию пациентов и их семей на протяжении всей жизни. В обязанности медицинской сестры входит проведение профилактических медицинских осмотров, планирование семьи, консультирование по вопросам охраны здоровья населения", - отметила в своем выступлении министр Гулнара Баатырова.

Также министр вручила медицинским сестрам из регионов Благодарственные письма за многолетний и неустанный труд во благо здоровья населения.

Кроме этого, в сентябре 2022 года швейцарский проект в сотрудничестве с Министерством здравоохранения, Министерством образования и науки запустил новую образовательную программу для подготовки медицинских сестер в Бишкекском, Узгенском, Токмокском и Нарынском медицинских колледжах. Эта экспериментальная программа продвигает практико-ориентированный подход: 50% всех учебных часов отводится на практику с полным вовлечением студентов на клинических базах.

2022-жылдын 3-ноябрынан 9-ноябрына чейин ДСУнун Европа аймактык бюросунун медайымдык жана акушердик саясат боюнча кеңешчиси Margrieta Langins Кыргызстанга иш сапары менен келди.
Жумушчу сапарынын алкагында ал КР Саламаттыкты сактоо министри Гүлнара Баатырова менен жолугушуп, анда медайымдык ишти өнүктүрүү маселелери талкууланды.
Ошондой эле, 2022-жылдын 7-8-ноябрында Margrieta Langins жана Казакстан менен Өзбекстандын адистеринин катышуусунда Борбордук Азия аймагында медайымдык жана акушердик кызматты чыңдоо боюнча кенешме өтүүдө.
Иш сапарынын алкагында Margrieta Langins Бишкек медициналык колледжинде болуп, медайымдарды даярдоо курсу менен таанышты.  И.К. Ахунбаев атындагы КММАга барып , ал жерде жогорку билимдүү медайымдарды даярдоо боюнча маалымат алды.  Улуттук кардиология борборундагы практикалык медайымдардын иши менен таанышты.
 

В г. Ош со 2 по 4 ноября 2022 г, на базе Ошской межобластной детской клинической больницы проходит Форум Кыргызской Ассоциации неонатологов. 

Целью форума является улучшение качества квалифицированной медицинской помощи новорожденным в тяжелом состоянии, обеспечения непрерывного качественного обучения медицинских работников. 

В Форуме принимают участие   более 80 неонатологов, детских реаниматологов, детских хирургов Ошской,  Джалал-Абадской и Баткенской областей и  будут обсуждены вопросы профессиональных стандартов и компетенций неонатологов, обсуждены актуальные вопросы охраны здоровья новорожденных, новейшие доказательные источники при оказании помощи новорожденным с патологическими состояниями.

В качестве спикеров на форум приглашены международные эксперты –з ав. отделением реанимации новорожденных детей №1 ГДКБ г. Санкт Петербург Сергей Иванов (Россия), зав. отделением реанимации новорожденных и недоношенных детей №2 ГДКБ г. Санкт Петербург Константин Горелик (Россия), Профессор Калифорнийского Университета Марк Андервуд (США), профессора Марша и Джорж Беннет (США), национальные эксперты и представители Минздрава КР. 

Международные эксперты поделятся последними доказательными данными для улучшения качества оказания помощи новорожденным  с хирургической патологией, особенностями ведения новорожденных в до и после операционном периоде, проблемой некротического энтероколита, проблемами  рентгенологической диагностики новорожденных детей ,  поделятся новой программой первичной реанимации новорожденных (8 издание), осложнениями при перинатальной асфиксии, стандартами транспортировки новорожденных с врожденными хирургическими пороками развития,  тактикой ведения и диагностикой гипотермии у новорожденных детей.. 

Особый акцент делается на создании мультидисциплинарного подхода при оказании помощи новорожденным с хирургическими заболеваниями. С целью внедрения национальных протоколов в повседневную практику, создание внутренних местных протоколов на уровне организаций здравоохранения и на уровне конкретных отделений. 

Форум неонатологов Кыргызстана явился хорошей площадкой для обсуждения результатов отчета по Перинатальному аудиту, который начал проводиться в стране за последние 2 года. По итогам форума будут приняты решения по дальнейшему совершенствованию работы Кыргызской Ассоциации неонатологов  для повышения качества оказания помощи новорожденным в Кыргызстане.

 2022-жылы 31-октябрда КР Саламаттыкты сактоо министрлиги Россия Федерациясынан мобилдик жабдууларды алды. Жардам Роспотребнадзор тарабынан Чыгыш Европа, Кавказ жана Борбордук Азия өлкөлөрүндө жугуштуу оорулардын алдын алуу жана диагностикалоо кызматтарын колдоонун алкагында көрсөтүлдү.
Мобилдик жабдууларды тапшыруу аземине КР Саламаттыкты сактоо министринин орун басары Бүбүжан Арыкбаева жана мобилдик медициналык комплекстерди иштеп чыгуучу жана чыгаруучу  "ДжиСиМед" ЖЧКсынын директорунун орун басары Светлана Хилькевич катышты.
Министрдин орун басары Бүбүжан Арыкбаева россия тарапка эффективдүү эпидемиологиялык көзөмөлдөө тутумун түзүп,  Кыргызстанда жугуштуу оорулардын алдын алуу жана диагностикалоону жакшыртуу мүмкүнчүлүгү үчүн ыраазычылык билдирди.
Тапшырылган Камаз үлгүсүндөгү унаанын негизинде көчмө дарылоо-профилактикалык комплекс Нарын облустук СПИДдин алдын алуу жана ага каршы күрөшүү борборуна, ал эми ГАЗОН унаасынын негизиндеги көчмө эмдөө комплекси Республикалык иммунопрофилактика борборуна өткөрүлүп берилди. Ошондой эле эмдөө программасына ылайык, быйыл  гепатит Вга каршы 450 миң доза вакцина келүүсү күтүлүүдө.
Эскерте кетсек, буга чейин Россия Федерациясынын Роспотребнадзор кызматы Кыргыз Республикасына КАМАЗ үлгүсүндөгү унаанын негизиндеги беш мобилдүү клиниканы (Чүй, Ош, Жалал-Абад, Баткен, Ысык-Көл облустарында) өткөрүп берген. Алар учурда жашоочулар арасында акысыз профилактикалык кароолорду, анын ичинде ВИЧ/ СПИД, вирустук гепатит жана сифилиске экспресс-тестирлөө жүргүзүүдө.

С 17 по 28 октября 2022 года по всей республике проведено  обучение медицинских работников всех прививочных пунктов по применению вакцины против вируса папилломы человека (ВПЧ) в Кыргызской Республике. 
В программу обучения вошли такие темы, как информация по инфекции, вызванной вирусом папилломы человека (ВПЧ) и рак шейки матки, по применению вакцины против ВПЧ и про условие ее хранения, информационное взаимодействие и как осуществлять коммуникацию с заинтересованными сторонами. Это те умения, которые очень важны для внедрения данной вакцины, также для правильной коммуникации среди населения в том числе родителей и среди девочек-подростков.
Обучение проводится согласно приказу Министерства здравоохранения Кыргызской Республики от 18 июля 2022г. №859 «О внедрении иммунизации девочек подростков против вируса папилломы человека в Кыргызской Республике», специалистами Республиканского центра иммунопрофилактики (РЦИ), Кыргызского государственного медицинского института переподготовки и повышения квалификации (КГМИПиПК) и специалистами организаций здравоохранения регионов. 
Для информации: В ноябре этого года согласно календарю профилактических прививок Кыргызской Республики утвержденному приказом №1131 МЗ КР от 23.12.2019 года, начнется вакцинация против вируса папилломы человека, первая доза вакцины будет предоставлена 11-летним девочкам. В дополнение к основной целевой группе НТГЭИ также рекомендовала привить девочек 12-14 лет в первый год внедрения вакцины. Плановая вакцинация девочек-подростков позволит в будущем предотвратить ежегодно более 600 случаев заболеваний и около 300 случаев смерти от рака шейки матки.

28 октября 2022 года в Бишкеке прошло координационное совещание по вопросу внедрения вакцины против вируса папилломы человека (ВПЧ) в Кыргызской Республике. На мероприятии, организованном Министерством здравоохранения Кыргызской Республики при технической поддержке Странового офиса ВОЗ обсуждался широкий круг вопросов, касающихся вакциноуправляемых инфекций, к которым относится и вирус папилломы человека. 
Данное мероприятие послужило также платформой для активизации координации и взаимодействия в вопросах комплексной профилактики и контроля рака шейки матки в Кыргызстане. Сегодня создана платформа для активизации взаимодействия по внедрению вакцины против вируса папилломы человека (ВПЧ) в Кыргызской Республике. 
Участниками координационного совещания стали представители Администрации Президента КР, Министерства образования и науки КР, Министерства культуры, информации, спорта и молодежной политики КР, ДПЗиГСЭН, НЦОиГ, НТГЭИ, ГУЗ г.Бишкек, РЦУЗиМК, РЦИ и партнеры по развитию.
В ноябре этого года согласно календарю профилактических прививок Кыргызской Республики утвержденному приказом №276 МЗ КР от 04.03.2022 года начнется вакцинация против вируса папилломы человека, первая доза вакцины будет предоставлена 11-летним девочкам. В дополнение к основной целевой группе НТГЭИ также рекомендовала привить девочек 12-14 лет в первый год внедрения вакцины. Плановая вакцинация девочек-подростков позволит в будущем предотвратить ежегодно более 600 случаев заболеваний и около 300 случаев смерти от рака шейки матки. Данная инициатива требует мобилизации ресурсов и участия не только медицинских работников, но и учителей и, конечно же, родителей. 
Согласно оценочным данным ВОЗ, в Кыргызстане около 600 женщин заболевают раком шейки матки (РШМ) ежегодно. РШМ занимает 2-е место среди ведущих причин рака у женщин в стране, является наиболее распространённой формой рака у женщин в возрасте от 15 до 44 лет. РШМ ежегодно приводит к более чем 300 случаям смерти и является ведущей причиной смерти от рака у женщин. Показатель заболеваемости раком шейки матки в Кыргызстане составил в 2020 году 15 случаев на 100,000 женщин, что является одним из самых высоких показателей среди стран Центральной Азии и Европейском регионе ВОЗ.

30-31-октябрда Стамбул шаарында өткөн Түрк мамлекеттер уюмунун 8-конгрессинин алкагында КР Саламаттыкты сактоо министри Гүлнара Баатырова Казакстан Республикасынын Саламаттыкты сактоо министри Ажар Гиният менен жолугушту.

Жолугушууда Ажар Гиният Кыргызстандын медицина кызматкерлери менен салтка айланган достук, бир туугандык мамилелерди жана эки өлкөнүн министрликтеринин кызматташтыгын белгиледи, бул өзгөчө COVID-19 пандемиясы учурунда маанилүү болгон.
Ал Казакстан Республикасынын саламаттыкты сактоо тармагындагы системалык өзгөрүүлөрдүн колдоосу үчүн ыраазычылык билдирди жана акыркы жылдары Алма-Ата декларациясынын алкагында баштапкы медициналык-санитардык жардамды (БМСЖ) өнүктүрүүгө өзгөчө көңүл бурулуп жатканын билдирди. БМСЖга медициналык гана эмес, социалдык жана психологиялык жардам көрсөтүүчү көп тармактуу бригадалардын киргизилиши Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму тарабынан жогору бааланды. А.Гиният Кыргыз Республикасы биринчилерден болуп ДССУнун БМСЖ боюнча Көрсөтмө платформасынын ишмердүүлүгүнө кызыгуу көрсөткөндүгү жана Казакстан Республикасынын БМСЖны өнүктүрүүдөгү жетишкендиктерин изилдөө үчүн чоң делегация жөнөткөнү үчүн ыраазычылык билдирди.
Келерки жылы Казакстан Республикасында “Дени сак улут” улуттук долбоорунун алкагында Республикалык баштапкы медициналык-санитардык жардамдын илимий борборун уюштуруу пландаштырылууда, анын милдеттери жаңы технологиялардын натыйжалуулугун баштапкы деңгээлде изилдөө, практикалык саламаттык сактоодо натыйжаларды ишке ашырууну координациялоо.
Ошондой эле ал келерки жылы БУУнун Башкы Ассамблеясынын деңгээлинде БМСЖнын алдыңкы инновациялык өнүгүүсүнө көмөктөшүүнү улантаарын белгилеп, Кыргыз Республикасы БУУнун деңгээлинде алардын демилгелерин колдойт деген ишенимин билдирди. Муну менен катар ал Казакстан Республикасынын саламаттыкты сактоо тармагына мамлекеттик инвестициялардын көбөйгөнүн белгилеп, бул жаңы жогорку технологияларды жана санариптештирүүнү жигердүү киргизүүгө мүмкүндүк бергендигин белгилеп, алар Кыргызстан менен өз тажрыйбасы менен бөлүшүүгө ар дайым даяр экенине ишендирди.

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Гүлнара Баатырова өз сөзүндө А.Гиниятка Кыргыз Республикасынын делегациясын ДССУнун БМСЖ боюнча Көрсөтмө платформасынын ишмердүүлүгү менен таанышууга чакыргандыгы үчүн  ыраазычылык билдирип, баалуу тажрыйба Кыргызстанда сөзсүз түрдө колдонуларын белгиледи.
Ошону менен бирге ал Кыргызстанда да БМСЖны чыңдоо, БМСЖга жаңы уюштуруучулук ыкмаларды жана технологияларды киргизүү боюнча иштер жүрүп жатканын жана бул иш улана берерин билдирди. Кыргызстандын Саламаттыкты сактоо министрлиги үй-бүлөлүк дарыгерлердин жана үй-бүлөлүк медайымдардын ролун күчөтүүнү, пилоттук мекемелерде Казакстандын тажрыйбасынын негизинде мультидисциплинардык бригадаларды киргизүүнү пландаштырууда.
Жыйынга катышкан КММАнын профессору Нурлан Бримкулов Казакстандын БМСЖны өнүктүрүүдөгү ийгиликтерин баса белгилеп, үй-бүлөлүк дарыгерлерди окутуу, Алма-Ата декларациясынын тарыхы, үй-бүлөлүк медицинажана БМСЖ  боюнча биргелешкен окуу китептерин даярдоо боюнча биргелешкен изилдөөлөрдү, кызматташууну жана тажрыйба алмашууну сунуштады. 

2022-жылдын 30-31 октябрында Түрк Республикасынын Стамбул шаарында Түрк медицинасынын 8-дүйнөлүк Конгресси болуп өттү. Бул конгресске Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Гулнара Баатырова жана саламаттык сактоо тармагындагы окумуштуулар катышты.
Конгрестин жүрүшүндө Глобалдык жеткирүү чынжырларында кызматташтыктын туруктуу моделдерин түзүү, саламаттык сактоодогу изилдөөлөр (вакциналар-дары-диагностика), санариптик трансформация жана жасалма интеллект, залалдуу шишиктер, сейрек кездешүүчү оорулар, геном жана анын келечеги, Түрк фармакопеясы жана аны колдонуу эрежелери боюнча илимий жолугуушулар болду.
Конгресстин алкагында 31-октярбда Түрк мамлекеттеринин саламаттык сактоо министрлеринин жолугушуусу орун алды. Түрк мамлекеттеринин уюмуна мүчө өлкөлөрдүн ортосунда тажрыйба алмашуу жана медициналык кадрларды даярдоо, "Биргелешкен ден соолук жумалыгын" уюштуруу, Түрк медицина дүйнөсү конгрессинин алкагында биргелешкен ден соолук бизнес форуму жана жарманкесин уюштуруу маселелери талкууланды.
Мүчө мамлекеттердин вакциналарды, дары-дармектерди, медициналык буюмдарды жана материалдык муктаждыктарын сатып алуунун, биргелешкен альтернативдүү өндүрүш механизмдерин иштеп чыгуу, биргелешкен өндүрүш мүмкүнчүлүктөрүн изилдөө жана ата мекендик өндүрүштөрдү өз ара таануу маселелери түрк тарабынан демилгеленди, аталган демилге мүчө мамлекеттер тарабынан колдоого алынды.
2023-жылы өткөрүлө турган 9-Түрк медицина дүйнөсүнүн конгресси Өзбекстан Республикасынын Самарканд шаарында өткөрүлө тургандыгы белгиленди.
Конгресстин алкагында Түркия, Казахстан, Өзбекстан  жана Азербайджан  Республикаларынын саламаттык сактоо министрлери менен эки тараптуу жолугушуулар орун алды.
Жыйынтыгында, Түрк медицина дүйнөсүнүн 8-дүйнөлүк конгрессинин жыйынтык декларациясы кабыл алынды.
Андан тышкары, "Медицинанын тарыхына жана жалпы мураска таазим" сыйлыгын тапшыруу аземи болуп, ага Турция мамлекетинин Президенти Реджеп Тайип Эрдоган катышты.
Сыйлык тапшыруу аземинде Түрк мамлекеттеринин уюмуна мүчө өлкөлөрдүн саламаттык сактоо министрлери өз өлкөлөрүнүн саламаттык сактоо кызматкерлеринин атынан Реджеп Тайип Эрдогандын колунан сыйлыктарды алышты.

Департамент профилактики заболеваний и госсанэпиднадзором проводится еженедельный мониторинг за заболеваемостью гриппом, ОРВИ и коронавирусной инфекцией.

Ежегодно, в осенне-зимний период, в республике обостряется эпидситуация по гриппу и ОРВИ. Отмечается эпидемический подъем заболеваемости с октября месяца, пик заболеваемости приходится с середины января по февраль месяцы. 

По оперативным данным мониторинга за 42 неделю текущего года (17.10-23.10.22г.) по сравнению с аналогичным периодом 2021 года отмечается снижение заболеваемости на 39,7%.

Несмотря на это, как и в предыдущие годы (и недели) регистрируется наибольшее количество обратившихся за медицинской помощью в г. Бишкек и составило 43,8%, в Чуйской области 25% и в г. Ош и Ошской области 16,1%.

Согласно лабораторным данным заболеваемость ОРВИ обусловлена такими острыми респираторными вирусными инфекциями, как риновирус, парагрипп 1, 2, 3 и 4-го типа и аденовирус. 

Понижение температуры воздуха могут сказываться на здоровье человека, влияя на иммунитет, снижая защитные силы организма и делая человека подверженным различным респираторным вирусным инфекциям.

Неустойчивые погодные условия также способствуют росту и передачи острых респираторных вирусных инфекций в организованных коллективах, таких как школы, детсады и др. Из всех заболевших 65,4% составляют дети до 14 лет (более 3500 случаев).

Для профилактики респираторных инфекций, как ОРВИ, грипп нужно соблюдать простые правила, такие как:

- соблюдение масочного режима и социального дистанцирования;

- соблюдение респираторной гигиены - прикрытие рта и носа при кашле и чихании салфетками с их последующим, надлежащим удалением;

- избегать переохлаждений и перегреваний организма;

-своевременная самоизоляция людей, почувствовавших себя нездоровыми, с высокой температурой и другими симптомами гриппа;

- соблюдение санитарно-гигиенических мер (гигиена рук, регулярное проветривание помещений, влажная уборка и др.)

- в случае появления у ребенка симптомов ОРВИ – не отправлять ребенка в школу или детский сад до выздоровления и обратиться за помощью к врачу;

-соблюдать режим учебы и отдыха, не переутомляться, больше бывать на свежем воздухе, спать достаточное время и полноценно питаться;

-делать утреннюю гимнастику и заниматься физкультурой.