Доктор Джилл Фаррингтон, ДССУнун Европа аймактык кеңсесинин Жүрөк-кан тамыр оорулары жана кант диабети боюнча аймактык медициналык кызматкери 

Кыргызстанда кант диабетин дарылоону жакшыртуу жана анын татаалданышын алдын алуу боюнча долбоорду ишке ашыруудан эмнени күтүп жатасыз?

Мен бул долбоор башталып жатканына толкунданып жатам жана кийинки үч жыл ичинде жыйынтыктарды күтөм. Биз кант диабети менен ооруган адамдарга жардам көрсөтүүнүн сапатын жакшыртып, көз, бут же жүрөк-кан тамыр оорулары сыяктуу өтүшүп кетүүсүн алдын алгыбыз келет. Долбоордун натыйжасында биз төмөнкүлөрдү жасай алабыз деген ниетибиз бар:

• Клиникалык практиканы жана медициналык жардамдын сапатын жакшыртуу

• Өзүн өзү көзөмөлдөөөнү күчөтүү (б.а. кант диабети менен ооруган адамдардын өз абалын башкаруу жөндөмдүүлүгү)

• Далилдерге негизделген саясатты жана кант диабети менен ооруган бейтаптарды клиникалык дарылоону жакшыртуу

Бул долбоордун ийгилигине биз ар кандай жолдор менен баа беребиз. Мисалы, кант диабети менен ооругандардын аныкталган учурлары көбөйүүдө, кант диабети менен ооругандардын көздөрү жана буттары текшерилүүдө, ошондой эле долбоорго катышкан адамдардын чоң бөлүгүндө кант диабети жакшы көзөмөлдөнүп, натыйжада кан басымы нормалдашты. Кыргызстанда жыйынтыктарды баалоо үчүн жакшы системалар бар экени бизди кубандырат. Мисалы, Саламаттыкты сактоо министрлиги тарабынан учурдагы кырдаалга баа берүү долбоордун башталышында жакшы маалыматты камсыз кылат, ал эми электрондук саламаттык сактоо борборунда сакталган маалыматтар прогресске жана натыйжаларга мониторинг жүргүзүүгө жардам берет.

Келечекте туруктуу болушу үчүн жалпысынан биз Кыргызстанда жасалган иштердин жакшы натыйжаларына таянабыз.

Долбоордун алкагында кандай иш-чаралар аткарылат?

Долбоордун алкагында бир катар иш-чаралар аткарылып, республикалык деңгээлде жана Чүй облусунда да иш алып барабыз.

Клиникалык тажрыйбаны жана медициналык жардамдын сапатын жакшыртуу үчүн биз кант диабетин дарылоо боюнча клиникалык көрсөтмөлөрдү карап чыгабыз, кант диабети менен ооруган адамдарга кантип кам көрүүгө болорун сүрөттөп, жакшыртуу мүмкүнчүлүктөрүн аныктайбыз. Биз окуу материалдарын да карап чыгабыз, аларды зарылчылыкка жараша жаңыртабыз, андан кийин дарыгерлерди, медайымдарды жана башка саламаттыкты сактоо адистерин кант диабетин башкаруу жана башка кыйынчылыктардын алдын алуу боюнча окутулушун, ал эми медайымдардын бутка кам көрүү боюнча окуусун камсыздайбыз.

Өзүн-өзү көзөмөлдөөнү күчөтүү үчүн биз медайымдарды жана башка тиешелүү кызмат көрсөтүүчүлөрдү пациенттерге терапевтикалык билим берүүгө, пациенттердин ассоциацияларын жана пациенттердин мектептерин колдоого жана ар кандай клиникалык шарттарда медайымдык практиканын көлөмүн талдоону үйрөтөбүз.

Далилдерге негизделген саясатты жана клиникалык дарылоону жакшыртуу үчүн биз Саламаттыкты сактоо министрлиги жана башка негизги кызыкдар тараптар менен кант диабети менен ооруган адамдарда өтүшүп кетүүлөрдү алдын алуу боюнча жол картасын иштеп чыгып, аны жүрөк-кан тамыр оорулары жана гипертония боюнча башка учурдагы иштер менен байланыштырабыз. Долбоордун жүрүшүндө биз далилдер менен жетишкендиктерди документтештиребиз, ошондой эле саясий диалог жана өлкөлөр аралык алмашуу үчүн мүмкүнчүлүктөрдү издейбиз.

Белгилей кетчү нерсе, долбоордун жүрүшүндө биз кант диабети менен ооруган адамдарды бул долбоорго тартууну, алардын учурдагы кызматтар боюнча тажрыйбасын үйрөнүүнү, аларды жакшыртуу боюнча сунуштарын жана алардын оорусун дарылоодо колдоо көрсөтүүнү каалайбыз. Алар кант диабети менен жашоо боюнча чыныгы эксперттер!

Кант диабетин дарылоону жакшыртуу жана кант диабетинин татаалданышын алдын алуу боюнча чараларды ишке ашырууда мамлекеттик уюмдар менен кызматташуу кандай жүргүзүлөт?

Бул долбоор Кыргызстандын Саламаттыкты сактоо министрлиги менен биргеликте жүргүзүлүп, тиешелүү кызыкдар тараптардын катышуусу маанилүү. Долбоорду жетектөөчү комитет түзүлдү, ага Саламаттыкты сактоо министрлиги жана ДССУ бирге төрагалык кылат, анын курамына улуттук институттар, эндокринология, офтальмология, үй-бүлөлүк медицина, медайымдык иш, академиялык, аспирантура институту, пациенттердин ассоциациялары жана башкалар сыяктуу түрдүү дисциплиналардын эксперттери кирет. Аймакта жүргүзүлүп жаткан иштерге Жумушчу топ тарабынан жардам көрсөтүлөт.

Мен акыркы жети жылдан бери Кыргызстандагы адамдар менен иштештим жана алардын дилгирлигин жана берилгендигин билем. Биз өз тажрыйбабызды эл аралык аудитория менен бөлүшүүгө кубанычтабыз: мисалы, биздин Электрондук саламаттыкты сактоо борбору менен биргеликте жасаган ишибиз өткөн айда Кембридж университетинин басмасы тарабынан басылып чыгарылган Европанын баштапкы саламаттыкты сактоо боюнча форумунун расмий журналы болгон “Primary Health Care Research and Development” эл аралык журналында изилдөө иши катары жарыяланды, ошондой эле өлкөлөрдөн мисал катары ДССУнун Европа аймактык бюросунун веб-сайтына жайгаштырылды. Биз ДССУнун диабеттик ретинопатияга скрининг боюнча көрсөтмөлөрүн иштеп чыгууда кыргызстандык кесиптештерибиздин пикирин да эске алдык жана профессор Роза Султаналиева менен иштештик.

  2022-жылдын 7-мартында Саламаттыкты сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев жүрөгүнө татаал операция жасалган жарандын операциядан кийинки абалы менен таанышты. Кыргыз-түрк достугу мамлекеттик ооруканасында жүрөктүн тубаса кемтиги "Марфан синдрому" менен ооруган 29 жаштагы жаранга кардиохирург, профессор Мете Кыдыроглу ийгиликтүү операция жасады.«Үстүбүздөгү жылдын 8-февралында Улуттук кардиология жана терапия борборуна кайрылып, баламдын абалы оор экенин, тиешелүү протездердин жоктугунан Кыргызстанда дарылана албай жатканын айтышкан. Эки жумадан кийин кыргыз-түрк достугунун ооруканасына которуп, операция жасашты. Азыр баламдын абалы жакшы. Операция жасоого жардам берген дарыгерлерге, клиниканын бардык медицина кызматкерлерине, ошондой эле саламаттыкты сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиевге терең ыраазычылык билдирем. Эки өлкөнүн министрликтеринин макулдашуусу менен операцияга керектүү болгон бардык жабдыктар, материалдар Түркиядан Бишкекке ыкчам жеткирилип, операция жасашты», - дейт бейтаптын апасы Кенжегүл.

  «Кыргыз-түрк достугунун мамлекеттик ооруканасы биздин жарандарга чет өлкөгө чыкпастан, өлкөбүздө дүйнөлүк стандарттарга ылайык  медициналык жардамды арзан баада алууга шарт түзөт. Белгилүү болгондой, чет элдик клиникаларда Марфан синдрому жана анын жүрөк жана кан тамырга (аортага) тийгизген кесепеттери менен ооруган бейтаптарды медициналык тейлөөнүн баасы 45-50 миң долларды түзөт. Бул ооруканада көрсөтүлгөн медициналык жардам орто эсеп менен 1 миллион сомду түздү.  Чет өлкөгө караганда 4-5 эсе арзан. Учурда КР Саламаттык сактоо министрлиги жүрөк-кан тамыр оорулары менен ооруган бейтаптарыбыз Кыргызстандан  чыкпай туруп сапаттуу медициналык жардам алуусу үчүн иш алып барууда”,-деди Алымкадыр Бейшеналиев.

   Белгилей кетсек, 5-февралдан бери профессор Мете Кыдыроглу жүрөк-кан тамыр оорулары менен жабыркаган 13 бейтапка  жүрөккө ачык  операцияны ийгиликтүү жасады. Операция болгон бардык бейтаптардын абалы жакшы. Операциядан кийин бейтаптар орто эсеп менен 5-6 күн ооруканада болушат.

  21-22-февраль күндөрү Улан-Батор клиникасында Дастан менен Билалдын жүрөгүнө операция жасалды. Балдар бир күн мурун үйлөрүнө кайтышкан. Аэропорттон аларды КРнын Саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев тосуп алды. Бардык чыгымдарды монгол тарап көтөргөн. 

  «Биз Монголияга 20-февралда учуп келдик, 21-де дарыгерлер Билалга, 22-де уулум Дастанга операция жасашты. Бир жумадан кийин алар ооруканадан чыгарылып, бирок балдар дарыгерлердин көзөмөлүндө турушту. Балдар азыр өзүн абдан жакшы сезип   жатышат. Бизге учакка, тамак-ашка, жатаканага жана операциянын өзүнө төлөнчү, бардык каражатты Монгол тарап төлөп берди. Монголдук дарыгерлерге абдан ыраазымын», - деди операция болгон балдардын биринин апасы Гүлзат Токтомушева.

Монголиядагы операцияга балдарды КР Жүрөк хирургиясы жана органдарды трансплантациялоо Илим-изилдөө институту тандап алган. Эки бейтапта тең эң көп кездешкен тубаса жүрөк кемтиктеринин бири болгон - дүлөйчөлөр септалынын кемтиги болгон.

 «Операциялар жакшы өттү. Мындай жүрөк оорусу бар балдар үчүн атайын узак мөөнөттүү реабилитация талап кылынбайт. 2-3 айдын ичинде алар толук сакайып кетишет. Монгол дарыгерлери дагы бир нече ушундай операцияларды жасоону пландап жатышат. Азыр Жүрөк хирургиясы жана органдарды трансплантациялоо Илим-изилдөө институту мындан аркы кызматташуу маселелерин иштеп чыгууда», - деди саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев.

 Эске салсак, 2-февралдан 7-февралга чейин Кыргызстандын Органдарды трансплантациялоо жана жүрөк-кан тамыр хирургиясы улуттук борборунда монгол дарыгерлери болушкан. Кызматташтыктын алкагында аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн балдарын кароодон өткөрүп, консультацияларды өткөрүшкөн. Ошондой эле Бишкекте эки балага Жүрөк хирургиясы жана органдарды трансплантациялоо Илим-изилдөө институтунун хирургдары менен биргелешкен операция жасалган.

Бүгүн, 2022-жылдын 7-мартында Саламаттыкты сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев 8-Март – Аялдардын эл аралык күнүнө карата маммография акысыз жүргүзүлө турган Кыргыз-түрк достугунун ооруканасына барды. Өз сөзүндө министр Кыргызстандагы бардык аял затын келе жаткан майрамы менен куттуктап, ден соолук жана бакубатчылык каалады. Ошондой эле Түркия Республикасынын Өкмөтүнө республикабыздын саламаттыкты сактоо системасын өнүктүрүүгө кошкон салымы үчүн ыраазычылык билдирди. «Бул иш-чара Кыргызстанда рак ооруларынын  алдын алуу жана айымдарга медициналык тейлөөнүн сапатын жогорулатуу максатында уюштурулган. Апта ичинде түркиялык жана кыргызстандык дарыгерлер биргеликте скрининг жана консультацияларды өткөрүшөт. Бул акыркы акция эмес, мындай иш-чаралар жыл бою өткөрүлөт”,-деп билдирди министр.

Текшерүүдөн 7-марттан 11-мартка чейин өтүүгө мүмкүн. Алдын ала катталуу үчүн 0997 650 000,  0312 650 000 номурларына чалсаңыздар болот.

Маалымат үчүн:                                                                                                                                    

 Көкүрөк рагы системалуу оору болуп саналат. Ал шишиктен түздөн-түз жабыркаган ткандарды гана жок кылбастан, бүтүндөй организмге терс таасирин тийгизет. Ошондуктан, симптомдору жабыркаган орган менен гана  байланыштуу болбойт. Жалпы симптомдору  арыктоо,  организмдеги жалпы алсыздык.  Көпчүлүк учурда  оорунун белгилери  дароо билинбейт, ошол себептүү шишик алгачкы стадияда байкалбай калышы мүмкүн. Ошондуктан, сүт бездерин  маммография, УЗИ же MТР (оор учурларда) сыяктуу инструменталдык изилдөө чоң мааниге ээ. Орто жаштагы аялдар такай текшерилип турушу шарт. Көкүрөк рагы коркунучтуу залалдуу шишик болуп саналат.  Дарыланбаса, ал тез өсүп башка органдарга таасир этүүчү бутактарды таратат. Ошондуктан, өз убагында дарылануу абдан маанилүү болуп саналат, бул үчүн ооруну алгачкы этапта аныктоо зарыл.

 Эгерде сиз бул белгилердин бир же бир нечесин байкасаңыз, үй-бүлөлүк дарыгериңизге же жергиликтүү медайымга кайрылыңыз:

 • эмчектин өлчөмүнүн же формасынын өзгөрүүсү;

• көкүрөктө же колтукта бүдүр, катуу түйүн же коюулануу пайда болушу;

• үрптөгү карттанган же исиркектер менен капталган кычыштырган жара;

• алгачкы жолу, бир жердин туруктуу оорутушу;

• шишик, дене табынын көтөрүлүшү, теринин кызарышы же карарып калышы

2022-жылдын 4-мартында Эне жана баланы коргоо улуттук борборунда Өзбекстан Республикасынын Улуттук Балдар медициналык борборунун (Bolalar Milliy Tibbiyot Markazi) жетекчилиги менен жолугушуу болуп өттү.

Жолугушууда балдардын ден соолугун чыңдоо жаатында кызматташуунун негизги багыттары талкууланды, атап айтканда, педиатрия, балдар хирургиясы, илимий ишмердүүлүк ж.б.у.с. жаатта тажрыйба алмашуу.

Өз кезегинде Улуттук эне жана баланы коргоо борборунун директору Гүлзат Маймерова эки тараптуу кызматташууга ыраазычылыгын жана кызыгуусун билдирди.

Маалымат үчүн:

Улуттук Балдар Медициналык Борбору (УБМБ) Өзбекстан Республикасынын борбору Ташкент шаарында жайгашкан 4-деңгээлдеги жаңы заманбап жогорку технологиялуу балдар клиникасы. Борбордун ишмердүүлүгү Өзбекстанда дени сак жаш муундарды жана гармониялуу өнүккөн инсанды калыптандырууга багытталган.

2022-жылдын 4-мартында Япониянын Кыргыз Республикасындагы Элчилигинде Япония Өкмөтүнүн “Чөптүн тамыры жана адам коопсуздугу” гранттык программасынын алкагында келишимге кол коюу аземи болуп өттү.

Кол коюу аземи Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиевдин, Япониянын Кыргызстандагы элчиси Маэда Сигеки мырзанын жана медициналык жабдууларды ала турган саламаттыкты сактоо уюмдарынын жетекчилеринин катышуусунда өттү.

 Кол коюлган контракттардын алкагында Улуттук кардиология жана терапия борбору жалпы баасы 82 538 АКШ долларын түзгөн кызыл өңгөч аркылуу эхокардиография жасоо үчүн датчиги бар эксперттик класстагы көчмө санариптик УЗИ системасы (Philips) менен жабдылат.

Улуттук фтизиатрия борбору жалпы суммасы 151 223 долларга электрондук оптикалык күчөтүүчү түтүк (Philips), өпкөнү жасалма желдетүүчү аппарат, операциялык лампа, балдар бөлүмүнө керебеттерди жана тумбаларды алат.

Бишкектеги №10 үй-бүлөлүк медицина борборуна жалпы суммасы 55 956 АКШ долларына “Philips Affiniti 50” УЗИ аппараты берилет.

Өз сөзүндө КР Саламаттыкты сактоо министри Япония Өкмөтүнө Кыргызстандын саламаттыкты сактоо тармагына “Чөптүн тамыры жана адам коопсуздугу” гранттык программасы аркылуу узак мөөнөттүү колдоо көрсөткөндүгү үчүн ыраазычылык билдирди.

Маалымат үчүн:

«Чөптүн тамыры жана адам коопсуздугу» гранттык программасы Кыргыз Республикасында 1996-жылдан бери ишке ашырылып келет. Ал жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, баштапкы медициналык-санитардык жардам мекемелеринин, башталгыч билим берүүнүн, бейөкмөт уюмдардын жана башкалардын күч-аракети менен адамдын негизги муктаждыктарына (Basic Human Needs) байланыштуу көйгөйлөрдү чечүүгө багытталган. Ушул убакыттын ичинде Кыргызстанда бул программанын алкагында жалпы суммасы 11 417 853  АКШ долларын түзгөн 170 долбоор ишке ашырылган.

2022-жылдын 3-мартында Клиникалык тез жардам ооруканасы юстиция органдарынан кайра каттоодон өттү.

Клиникалык тез жардам ооруканасынын башкы дарыгери Памир Муратовдун айтымында: «Оорукананын атын өзгөртүү боюнча мыйзамдуу маселелер чечилди, кийинки кадамда кардиология, неврология ж.б.у.с жаңы бөлүмдөрдү уюштуруу жана ачуу болот. Учурда Саламаттыкты сактоо министрлиги жана Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фонду менен биргеликте каржылоого байланышкан маселелердин үстүндө иштеп жатабыз жана жакынкы арада клиникалык тез жардам ооруканасы кадимки режимде иштей баштайт деп ойлойм», — деди Памир Муратов.

2022-жылдын 3-мартында Жалал-Абад шаарында Жалал-Абад облустук клиникалык ооруканасынын Тез жардам көрсөтүү бөлүмүнүн расмий ачылышы болуп өттү.

Салтанат министрдин орун басары Улук-Бек Бектургановдун, Германия Федеративдүү Республикасынын Кыргызстандагы элчиси Габриэла Геллил айымдын, улук медициналык кеңешчи, доктор Йоахим Шююрманндын, курулуш боюнча улук техникалык кеңешчиси Сюзанна Легде айымдын, оорукананын жетекчилиги жана кызматкерлеринин катышуусунда өттү.

Министрдин орун басары Улук-Бек Бектурганов өз сөзүндө, COVID-19 пандемиясынын учурунда саламаттыкты сактоо тармагында кошумча ресурстарды түзүү үчүн 2020-жылы жаңы бөлүм мөөнөтүнөн мурда ишке киргизилип, өлкө үчүн оор мезгилде ишке тартылганын белгиледи. «Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги Германия өкмөтүнө коронавирустун пандемиясына каршы күрөштө көрсөткөн колдоосу үчүн ыраазычылык билдирет. Бүгүн биз расмий түрдө бул бөлүмдү ачып жатабыз, эми бул жер Жалал-Абад облусундагы бейтаптарды кабыл алып, шашылыш медициналык жардам көрсөтөт», - деди Улук-Бек Бектурганов.

Учурда бөлүм күнүнө 30-40тан ашык бейтапты тейлейт.

«Бөлүм ар кандай профилдеги абалы оор бардык бейтаптарды кабыл алат. Бөлүмдө 29 дарыгер, 32 медайым, 14 санитарка иштейт. Бөлүм аркылуу жылына орто эсеп менен 14 миң амбулаториялык бейтап өтөт, 3 саатка чейин байкоо жүргүзүлүп, 2 миңге жакын ар кандай патологиясы бар бейтап ооруканага жаткырылды», - дейт Жалал-Абад облустук клиникалык ооруканасынын директору Кумарбек Ботокараев.

Объекттин курулушу Германия өнүктүрүү банкы (KfW) тарабынан каржыланган Кыргыз Республикасында улуттук шашылыш медициналык жардам көрсөтүү системасын түзүү долбоорунун экинчи фазасынын алкагында ишке ашырылган. Жалал-Абад облустук клиникалык ооруканасынын тез жардам бөлүмүн курууга жана заманбап жабдуулар менен жабдууга жалпысынан 3 млн евро бөлүнгөн.

Ошентип, Жалал-Абад облусунун калкы сапаттуу медициналык тез жардам алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болду.

Бүгүн, 2022-жылдын 3-мартында, Кыргызстандын Саламаттыкты сактоо министрлиги, Дүйнөлүк саламатттык сактоо уюму менен биргеликте саламаттык сактоонун алгачкы баскычында жугуштуу эмес ооруларды көзөмөлдөөгө жана алдын алууга  жеткиликтүүлүктү жакшыртуу боюнча кеңешме өткөрүп, Саламаттык сактоо министрлигинин кант диабетин алдын алуу жана дарылоо боюнча 2022-2024-жылдарга карата планын талкуулашты.

Кеңешмеге катышууга Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин,  Дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюмунун Европа аймактык бюросунун, Бүткүл дүйнөлүк диабет фондунун өкүлдөрү, саламаттыкты сактоо кызматкерлери, негизги кызыкдар тараптар жана саламаттыкты сактоо боюнча өнөктөштөр чакырылган.

Саламаттыкты сактоо министрлигинин адистери учурдагы жетишкендиктерге, көйгөйлөргө жана диабет жаатындагы маселелерге жана иштеп чыгууларга кырдаалдык талдоо жүргүзүштү.

Бул аткарылып жаткан иштердин жыйынтыгы 2030-жылга чейин жугуштуу эмес оорулардан эрте өлүмдү үчтөн бирге кыскартуу боюнча Туруктуу Өнүгүү Максаттарына (ТӨМ 3.4)  жана саламаттык сактоо кызматтары менен жалпы камтууга (ТӨМ 3.8) жетишүүгө жардам берет деп күтүлүүдө.

«Кыргызстанда кант диабетин алдын алуу жана дарылоо маселеси абдан актуалдуу. Бүгүнкү күндө биздин республикада кант диабети менен ооруган 70 миңге жакын адам катталган. Бирок ар кандай изилдөөлөргө ылайык, алардын саны 130дан 200 миңге чейин жетиши мүмкүн. Бул адамдардын бардыгына өз убагында диагноз коюлбай, оору татаалдашкан учурда гана аныкталганынан кабар берет”, - дейт саламаттыкты сактоо министринин орун басары Бакыт Жангазиев.

«Бүткүл дүйнөлүк саламаттыкты сактоо уюму Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине Кыргыз Республикасынын калкынын арасында кант диабетин жана гипертониялык ооруларды аныктоо аркылуу жугуштуу эмес оорулардын алдын алууга багытталган жаңы долбоордун демилгесин колдоого алууда. Анткени кант диабети менен ооругандардын көбү өз оорусун билишпейт. Ошондуктан, кеңейтилген медициналык текшерүүлөр жүргүзүлөт "Диабеттик ретинопатия" жана "Диабеттик таманга" , фокус жасалмакчы. Үч жылдын ичинде долбоор Кыргызстандын бардык аймактарын камтыйт”, - дейт ДССУнун Кыргызстандагы өлкөлүк кеңсесинин жетекчиси Назира Артыкова.

Диабетти эрте аныктоо жана бардык бейтаптар үчүн калыс, комплекстүү, жеткиликтүү жана сапаттуу дарылоону камсыз кылуу боюнча иш-чаралар Кыргызстандагы Дүйнөлүк Саламаттык сактоо уюмунун жана Бүткүл дүйнөлүк Диабеттик Фонддун техникалык колдоосу менен жүзөгө ашырылат. Жана Кыргызстандын ар бир тургуну үчүн диагноз коюунун жана дарылоонун баштапкы медициналык-санитардык жардамдын деңгээлинде жеткиликтүүлүгүн жакшыртууга багытталат. Мындан тышкары, кант диабетинин "диабеттик ретинопатия" жана "диабеттик таман" сыяктуу өтүшүп кетүүсүнө өзгөчө көңүл бурулат. Бул долбоордо бейтаптарга кам көрүү, алып баруу, диагностикалоо, көзөмөл жүргүзүү сыяктуу маанилүү аспектилерден тышкары бейтаптын өз оорусуна карата сабаттуулугун өркүндөтүүгө өзгөчө көңүл бурулат.

Бүгүн, 2022-жылдын 2-мартында, Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев Дары-дармек жана медициналык буюмдар департаментинин жана Кыргызстандын Фармацевтика союзунун катышуусунда өлкөнүн дары-дармек коопсуздугун камсыз кылуу максатында тоскоолдуктарды азайтуу боюнча кеңешме өткөрдү.

 Жолугушууда Кыргызстандагы фармацевтикалык компаниялардын өкүлдөрү дүйнөдөгү, тактап айтканда, Орусия менен Украинадагы азыркы кризистик кырдаалга тынчсыздануусун билдиришти.

Кыргызстандын Фармацевтика биримдигинин жетекчиси Эрнис Асанов белгилегендей, Кыргызстанга 30дан ашык өлкөдөн дары-дармек жана медициналык буюмдар импорттолот. Россиядан жана Украинадан келген товарлардын үлүшү өлкөгө импорттун 60%га жакынын түзөт. Учурда эки өлкөнүн ортосундагы кырдаалды эске алуу менен Украинада берилген бардык заказдар жокко чыгарылды жана жеткирүүлөрдү кайра баштоо мүмкүнчүлүгү белгисиз бойдон калууда. Ошондой эле Россияга каршы көпчүлүк өлкөлөрдөн санкциялар киргизилип жатканын эске алып, орусиялык өндүрүүчүлөр рублдин курсунун туруксуздугуна байланыштуу товарларды ташууну белгисиз мөөнөткө токтотту. Санкциялардан улам көптөгөн европалык өндүрүүчүлөр Орусияга дары-дармектерди жана медициналык буюмдарды берүүнү токтотушу мүмкүн деген кооптонуулар бар, бул сөзсүз түрдө орусиялык өндүрүүчүлөрдүн экспортун токтотууга жана алардын ички рыноктун керектөөлөрүн жабууга багыттоосуна алып келет. Ошондуктан, жогоруда айтылгандардын баарын эске алуу менен фармацевтикалык бизнестин өкүлдөрү дүйнөлүк фармацевтика рыногу турукташтырылганга чейин бааларды жөнгө салуу боюнча пилоттук долбоорду токтотууну, андан кийин реалдуу баанын негизинде кайра карап чыгууну сунушташты. Ошондой эле, социалдык маанидеги дары-дармек каражаттарын жана өзгөчө маркировкасы бар медициналык багыттагы буюмдарды ташып келүүгө уруксат берүү, улуттук талаптарды сактоо менен дары-дармек каражаттарынын таңгагын милдеттүү ташып келүү талабын токтотууну сунушташты. Фармацевтикалык компаниялар бул чаралар өлкөбүздүн калкынын жана саламаттыкты сактоо уюмдарынын керектүү дары-дармектерге жана медициналык буюмдарга болгон керектөөлөрүн салыштырмалуу үзгүлтүксүз канааттандырууга мүмкүндүк берерин белгилешти.

Өз кезегинде Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев белгилегендей, керектүү дары-дармектердин жана медициналык буюмдардын болушу, аларды үзгүлтүксүз жеткирүү биздин республика үчүн өтө маанилүү. «Мен түзүлгөн кырдаалдын маанилүүлүгүн түшүнөм жана Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги бул маселени изилдеп, эң туура чечим кабыл алуу үчүн колдон келгендин баарын кылууга даяр. Калктын саламаттыгы үчүн аларды сапаттуу жана керектүү дары-дармектер менен камсыз кылуу министрликтин ишиндеги артыкчылыктуу багыттардын бири болуп саналат”,-деди КР Саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев.

Жыйындын жыйынтыгында министр тиешелүү адистерге жумушчу топ түзүп, бул маселени тез арада иштеп чыгып, сунуштарды киргизүүнү тапшырды.

Бүгүн, 2022-жылдын 1-мартында Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министри Алымкадыр Бейшеналиев Бишкек шаарындагы №1 клиникалык төрөт үйүнүн (КТҮ) жамаатына жаңы жетекчини тааныштырды.

Аталган төрөт үйүндө 20 жылдан ашык эмгектенген Матубраимова Замира Алмамбетовна №1 КТҮнүн жаңы башкы дарыгери болуп дайындалды. «Аминат Харуновна 10 жылга жакын башкы дарыгер болуп эмгектенип, бул аралыкта бир эмес, бир нече тажрыйбалуу адистердин муунун тарбиялап, миңдеген балдарга «Умай эне» болуп, азыр татыктуу эс алууга кетүүдө. Бүгүн тажрыйбалуу жетекчи өзүнүн артында ишин улантып алып кетчү кадрды даярдап, үйрөтүп, даяр жетекчини калтырып кетип жатканына күбө болуп жатабыз. Аминат Харуновнага бекем ден соолук, жаңы жетекчиге иштерине ийгиликтерди каалайм», - деди Алымкадыр Бейшеналиев.

2022-жылдын 1-мартынын таңында белгилүү жаак-бет хирургу, жогорку категориядагы дарыгер Лесогоров Сергей Федорович мезгилсиз дүйнөдөн кайтты.

Ал 1962-жылы 13-майда Фрунзе шаарында туулган.

Мектепти аяктагандан кийин Кыргыз мамлекеттик медициналык институтуна тапшырган.

1979-1984 КММИ, стоматология факультети (кызыл диплом)

1984-1986 КММИ, хирургиялык стоматология кафедрасында клиникалык ординатура 

1986-1988-жж. Советтик Армиянын катарында кызмат өтөгөн

1988-2010 Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин Улуттук госпиталында Жаак-бет хирургиясы бөлүмүнүн хирург-стоматологу

2009-жылы кандидаттык диссертациясын коргогон

2010-2018 Б.Н. Ельцин атындагы КРСУнун Медицина факультетинин балдар стоматологиясы, жаак-бетжана пластикалык хирургия кафедрасынын доценти 

2018-2022 И.К. Ахунбаев атындагы КММАнын хирургиялык стоматология жана Жаак-бет хирургиясы кафедрасынын доценти. 

Медицина илимдеринин кандидаты, доцент Лесогоров Сергей Федорович ак ниет эмгеги жана Кыргызстандын медицинасын өнүктүрүүгө кошкон салымы үчүн «Саламаттыкты сактоонун отличниги», «Жогорку категориядагы дарыгер» наамдарына татыган жана САКРдын мүчөсү болгон.

Жаак-бет хирургиясы боюнча жогорку квалификациялуу адис болгон. Хирург катары 38 жылдык эмгек жолунда 20дан ашык илимий эмгектери жарык көргөн.

Өз ишинин кесипкөй адиси, жаш хирургдардын бир нече муунун тарбиялаган жаш кесиптештердин насаатчысы Сергей Федорович кесиптештеринин, медицина чөйрөсүнүн жана бейтаптардын арасында татыктуу кадыр-баркка ээ болгон. Анын элеси кесиптештеринин, жакындарынын жана досторунун жүрөгүндө түбөлүккө сакталат.

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин, Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине караштуу Улуттук госпиталдын жамаатынын атынан жакындарына жана үй-бүлөсүнө терең кайгыруу менен көңүл айтабыз жана орду толгус жоготуунун кайгысын тең бөлүшөбүз.

     Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги USAIDдин  “Кургак учукту айыктыруу” долбоору жана Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине    караштуу  Улуттук фтизиатрия борбору (УФБ) менен биргеликте 2022-жылдын 1-мартынан 30-сентябрына чейин  кургак учук  менен байланышкан темаларды мыкты чагылдыруу жана кургак учук менен   ооруган адамдардын, алардын жакын чөйрөсүнүн, коомчулуктун, медицина кызматкерлеринин, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын позитивдүү жүрүм-турум моделдерин колдонуу менен стигманы жана дискриминацияны кыскартууга жана кургак учук менен жабыркаган адамдарга колдоо көрсөтүүнү жакшыртууга салым кошуу максатында массалык маалымат каражаттарынын (ММК) өкүлдөрүнүн арасында сынак жарыялайт.                                                                                                                  

Сынактын негизги максаты – жалпы эле кургак учукка байланыштуу актуалдуу маселелерге жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу коомчулуктун көңүлүн буруу жана, биринчи кезекте, төмөндөгүлөр үчүн жагымдуу маалыматтык чөйрөнү түзүү болуп саналат:                                                     

- КУ менен ооруган бейтаптарды колдоону жакшыртуу жана аларга карата стигма менен кодулоону азайтуу үчүн кургак учуктан жабыркаган адамдарга карата коомдук мамилени өзгөртүү;

- кургак учукка шектелген адамдарды текшерүүдөн өтүү жана аягына чейин дарылануу үчүн медициналык уюмдарга эрте кайрылууга чакыруу;

- кургак учук менен ооругандарды дарылоого болгон ынтааны жогорулатуу;

- Кыргыз Республикасындагы кургак учук боюнча кырдаалга COVID-19 пандемиясынын кыйратуучу таасирин азайтуу.                         

  Конкурсттук материалдарды кабыл алуу USAIDдин "Кургак учукту айыктыруу" долбоору тарабынан төмөнкү даректер аркылуу ишке ашат:

Бишкек ш., Раззаков көч.15, д. 6.

Телефон: +312 988 102; +708 808 804 Иманкулова Нурия,

E-mail: nuriia_imankulova@kg.jsi.com;

+555 25 25 16 Алимахунов Анарбек,

E-mail: anarbek_alimakhunov@kg.jsi.com

Сынакка арыз берүү жөнүндө кененирээк маалыматты “Кургак учук менен ооруган адамдарга карата стигманы жана басмырлоону азайтууга көмөктөшүүчү мыкты материалга  ЖМК өкүлдөрүнүн арасында сынак өткөрүү жөнүндө” жободон таанышууга болот.

      ПОЛОЖЕНИЕ 

конкурса на лучшую работу в СМИ, способствующую повышению настороженности на туберкулез среди населения КР и  снижению стигмы и дискриминации людей с туберкулезом

Министерство Здравоохранения КР (МЗКР) совместно с проектом USAID «Вылечить туберкулез», реализуемый JSI Research & Training Institute, Inc. и Национальным центром фтизиатрии при МЗКР (НЦФ), объявляют среди представителей средств массовой информации (СМИ) конкурс на лучшее освещение тем, связанных с туберкулезом (ТБ), с применением моделей позитивного поведения людей с ТБ, их близкого окружения, членов сообществ, медработников, представителей органов местного самоуправления.

1. Цели и задачи конкурса

Цель: Привлечение внимания общественности через СМИ к актуальным вопросам, связанным с ТБ в целом и, в первую очередь, созданием благоприятной информационной среды для:

- изменения отношения общественности к людям, затронутым ТБ, для снижения стигмы и дискриминации и улучшения поддержки пациентов с ТБ,

- побуждения людей с предполагаемым ТБ к раннему обращению в организации здравоохранения для прохождения обследования и завершения лечения,

- повышения приверженности к лечению пациентов с ТБ,

- снижения деструктивного влияния пандемии COVID-19 на ситуацию с ТБ в Кырызской Республике. 

Задачи:

• повышение знаний населения о ТБ и увеличение аудитории, информированной о ТБ;
• привлечение внимания журналистов к теме ТБ;
• увеличение количества журналистов, в своей профессиональной деятельности обращающихся к глубокому и всестороннему освещению темы ТБ;
• увеличение количества качественных информационных материалов на тему ТБ в СМИ.

2. Порядок проведения конкурса

2.1. Представленные на конкурс авторские работы могут быть на кыргызском и русском языках и должны быть выданы в теле/радио эфир, размещены в информационных Интернет-ресурсах, опубликованы в печатных изданиях в период с 1 марта по 30 сентября 2022 года. Все конкурсные работы предоставляются в электронном, печатном форматах. 

2.2. Форма Заявки на участие в конкурсе прилагается к настоящему Положению (см. Приложение 1).

2.3. Срок приема конкурсных работ – в течение всего периода конкурса и до 10 октября 2022 года включительно.

3. Номинации конкурса

Один конкурсный материал может быть представлен на конкурс только в одной номинации. Конкурс проводится по следующим номинациям:

1. лучшая работа на телевидении,

2. лучшая работа на радио,

3. лучшая работа в Интернет-ресурсах,

4. лучшая работа в печатных изданиях. 

4. Критерии оценки конкурсных работ

Конкурсные работы будут оцениваться по следующим критериям:

1. соответствие тематике, актуальность и глубина раскрытия темы,

2. достоверность, правильность подачи информации о ТБ,

3. интересная и оригинальная форма подачи материала (приоритет отдается работам с участием людей, затронутых туберкулезом),

4. учет интересов героев материала и соблюдение их прав, получение информационного согласия героев (см. образец информационного согласия в Приложении 2).

5. Жюри конкурса

Для оценки конкурсных работ формируется Жюри, которое состоит из представителей МЗКР, НЦФ, Республиканского центра укрепления здоровья и массовой коммуникации (РЦУЗиМК), организаций гражданского общества, Проекта USAID «Вылечить туберкулез», других заинтересованных партнёров.

6. Авторские права

Ответственность за соблюдение авторских прав работы, участвующей в конкурсе, несет участник, приславший данную работу на конкурс. Присылая свою работу на конкурс, авторы автоматически дают право организаторам конкурса на использование присланного материала в некоммерческих целях (размещение в Интернете, в печатных изданиях, на выставочных стендах, отчетных документах и т.д.).

7. Призы и награды

7.1. Награждение победителей конкурса будет приурочено ко Дню информации и печати Кыргызстана – 7 ноября.

7.2. В каждой номинации определяются Победители в соответствии с коллегиальным решением членов Жюри. Призовой фонд формируется при финансовой поддержке Проекта USAID «Вылечить туберкулез».

7.3. Жюри имеет право учреждать дополнительные конкурсные номинации. 

8. Контактная информация

Сбор конкурсных работ осуществляет Проект USAID «Вылечить туберкулез» по адресу: 

г. Бишкек, ул.Раззакова, д.15, оф. 6. 

Номера телефонов: +312 988 102;   

+708 808 804 (Иманкулова Нурия);   

+555 25 25 16 (Алимахунов Анарбек).

E-mail: nuriia_imankulova@kg.jsi.com; 

anarbek_alimakhunov@kg.jsi.com 

Приложение 1.

ЗАЯВКА

конкурса на лучшую работу в СМИ, способствующую повышению настороженности на туберкулез среди населения КР и  снижению стигмы и дискриминации людей с туберкулезом

Конкурсант согласен с условиями конкурса и не возражает против некоммерческого использования представленной им на конкурс работы в средствах массовой информации и социальных сетях.

«___»________________________2022г.           

 Подпись: _______________________ 

Приложение 2.

ИНФОРМАЦИОННОЕ СОГЛАСИЕ (образец)

Я, ________________________________________________________________,

информирован журналистом _________________________________________

о том, что являюсь героем его(ее) информационного материала в фото/видео/радио/печатном виде (нужное подчеркнуть) на тему туберкулеза и даю на это свое разрешение при следующих условиях (нужное отметить):

□   без никаких ограничений; 

□   не называть мое настоящее имя;

□    не показывать мое лицо;

□    не называть место моего жительства; 

□    изменить мой голос;

□    использовать информационный материал с моим участием только за пределами Кыргызской Республики;

□    не использовать мою фотографию на баннерах и билбордах.

Подпись: ______________________

Адрес: __________________________________________________________________

Дата: «__»_________________2022г.

КР Саламаттыкты сактоо министрлигинин буйругу менен Талантбек Сооронбаев Улуттук кардиология жана терапия борборунун директорунун убактылуу милдетин аткаруучу болуп дайындалды.

Талантбек Маратбекович Сооронбаев Кардиология жана терапия борборунун пульмонология бөлүмүнүн башчысы болуп иштеген. Сооронбаевге жетекчи дайындалганга чейин каржылык жана административдик документтерге кол коюу укугу менен борбордун директорунун милдеттери убактылуу жүктөлдү.

Буга чейин аталган борбордун директорунун милдетин Мамырайым Жумабаев аткарып келген.

Сооронбаев Талантбек Маратбекович - медицина илимдеринин доктору, профессор.

Туулган жылы: 27-ноябрь 1963-жыл

Үй-бүлөлүк абалы: Үй-бүлөлүү, 3 баланын атасы

Иштеген жери жана ээлеген кызматы:

Академик М.Миррахимов атындагы Улуттук кардиология жана терапия борборунун пульмонология жана интенсивдик терапия блогу бар аллергология бөлүмүнүн бөлүм башчысы;

Коомдук-уюштуруучулук позициясы жана статусу:

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин штаттан тышкаркы башкы пульмонологу;

Кыргыз Торакалдык Коомунун Президенти;

Дем алуу органдарынын ооруларына каршы глобалдык альянстын (GARD, ДССУ) Кыргызстандагы координатору;

Евро-Азия респиратордук коомунун башкы илимий координатору;

Борбордук Азиядагы өпкө гипертензиясы ассоциациясынын Президенти;

Азия Тынч океан респирологдор коомунун өпкө гемодинамикалык ассамблеясынын элект-президенти.

BOLD эл аралык изилдөө программасынын Кыргызстандагы башкы изилдөөчүсү

RECHARGE эл аралык изилдөө программасынын Кыргызстандагы башкы изилдөөчүсү

Кыргыз-Швейцариялык бийик тоолуу илимий-медициналык демилгесинин жетекчиси;

Билими: 1982-1988-ж Кыргызстан мамлекеттик медицина институтунун— дарылоо факультети.

1988-1990 КММИнин факультеттик терапия кафедрасында клиникалык ординатура.

1990-1993 КММИнин факультеттик терапия кафедрасында аспирантура, медицина илимдеринин кандидаты илимий даражасын алуу үчүн диссертация коргогон.

1998-2001 КММАнын Факультеттик терапия кафедрасында докторантурада, медицина илимдеринин доктору илимий даражасын алуу үчүн диссертация коргоого даярдалган.

2007-жылы медицина илимдеринин доктору илимий даражасын алуу үчүн диссертациясын коргогон.

2010-жылы Профессордук диплом (ВАК)

COVID-19 менен ооруган бейтаптарга жардам көрсөтүүнү уюштурууга катышуу

               1. Убактылуу клиникалык колдонмолордун 1, 2, 3, 4, 5 жана 6 версияларын, COVID-19 менен ооруган бейтаптарды дарылоо боюнча протоколдорду жана алгоритмдерди иштеп чыгууга активдүү катышкан жана координаторлордун бири болгон.

2. Бишкек шаарында жана Кыргыз Республикасынын бардык аймактарында КГМИПиПКнын онлайн платформасынын базасында коронавирустук инфекция менен ооруган бейтаптарды алып баруу боюнча дарыгерлерди, медайымдарды жана медициналык кызматкерлерди окутууга активдүү катышып, координациялады.

3. Ковид-19 менен ооруган бейтаптарга медициналык жардамды уюштуруу жана сапатын жакшыртуу үчүн курамына негизги адистер (пульмонолог, реаниматолог жана инфекционист) кирген Улуттук деңгээлдеги эксперт рдарыгерлердин кеңеши түзүлдү, кийинчерээк аймактык деңгээлде да түзүлдү. Кеңештин бир бөлүгү катары мен Covid-19 менен ооруган 5,000ге жакын оорулууларга консультация жана жардам бердим.

4. Covid-19 жуктурган оор жана өтө оор бейтаптардын абалын талкуулоо боюнча мультидисциплинардык топтун жана кеңейтилген кеңештин ишин координациялады жана уюштурду, зарыл болгон учурда натыйжалуу терапиялык ыкмаларды колдонуу менен күнү-түнү консультация жана жардам көрсөттү.

5. Ар кандай модулдарды жана режимдерди колдонуу менен кычкылтек терапиясы, жогорку агымдуу кычкылтек терапиясы, жакшы натыйжаларды берген өпкөнүн инвазивдүү эмес вентиляциясын киргизүүнү демилгелеп, киргизген, бардык мүмкүнчүлүктөрдү пайдалануу менен жер-жерлерде дарыгерлерди үйрөтүп, бул дарылоо ыкмаларын колдонуу үчүн аппараттар өткөрүлүп берилген. Мына ушул аракеттердин аркасында жүздөгөн оор жана өтө оор оорулуулардын өмүрүн сактап калууга мүмкүн болду.

6. Эпидемия башталганда тармактын алдыңкы адистеринен турган Covid-19 боюнча Илимий-консультативдик кеңешин түзүүнү демилгелеп, абалга илимий жана клиникалык, эпидемиологиялык талдоо жүргүзгөн, ооруну жакшыртуу үчүн маанилүү пландарды түзүү үчүн обзорлорду жана болжолдуу маалыматтарды даярдаган. 

7. Эл аралык консультациялык байланыш тобунун курамында тажрыйба алмашуу боюнча эл аралык вебинарларга жана конференцияларга активдүү катышкан.

1. АКШнын “Tomson Reuters” Улуттук илимий-техникалык маалымат борборунун “Борбордук Азиядагы эл аралык изилдөөчү 2015” эл аралык диплому

2. “Кыргызстандагы жылдын мыкты изилдөөчүсү” номинациясы боюнча “Алтын иине 2015” сыйлыгынын ээси

3. "Жогорку цитаталанган автор" номинациясы боюнча Web of Science 2017 Эл аралык дипломунун ээси

Эл аралык илимий кызматташтык - Россия Федерациясынын Пульмонология илим изилдөө институту (Москва, Россия);

– Микробго каршы химиотерапия илим изилдөө институту (Смоленск, Россия);

– Императордук колледждин Улуттук жүрөк жана өпкө институту (Лондон, Улуу Британия);

– Лейден университети (Лейден, Нидерланды);

– Цюрих университетинин ооруканасы (Цюрих, Швейцария);

– Шарите клиникасы (Берлин, Германия);

– Киото университети (Киото, Япония);

– Лестер университети, Англия

Кыргыз, орус жана англис тилдерин жакшы билет.

    Улуттук госпиталдын урология бөлүмүнүн токтоп турган эски имаратын пайдаланууга берүү зарылдыгына байланыштуу КР Саламаттык сактоо министрлиги «Капитал Билдинг» курулуш компаниясына чара көрүү боюнча укук коргоо органдарына кайрылуу жолдоду.

     Жогоруда аталган курулуш компаниясы 2020-жылдын 16-ноябрында Улуттук госпиталдын Урология бөлүмүндө оңдоо иштерин баштап, үч айдын ичинде оңдоп-түзөө иштерин бүтүрүүгө милдеттенген. Бул ишкана дефект актысын, чыгымдар сметасын бекитип, жогорудагы документтерди Мамкурулуш жана Чуй капиталдык курулуш башкармалыгы менен макулдашуусу керек эле. Бирок, курулуш компаниясы жогорудагы документтери жок эле капиталдык оңдоо иштерин баштаган. Капиталдык оңдоо иштери 2020-жылдан бүгүнкү күнгө чейин бүтпөй, документация боюнча отчет талап кылынганда, шаар куруу чөйрөсүндөгү мыйзамдарды бузуу менен жүргөнү белгилүү болгон.

АКБ «Кыргызстан» Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги менен биргеликте жарандарга жана  «MBank Online» кардарларына ыңгайлуулукту жогорулатуу максатында COVID-19га каршы эмдөө сертификатын жана ПЦР тесттеринин жыйынтыгын онлайн режиминде жана мүмкүн болушунча тезирээк алуу мүмкүнчүлүгүн ишке киргизди.

Эмдөөнүн электрондук сертификаты жана ПЦР тесттеринин натыйжалары эми түздөн-түз  «MBank Online» тиркемесинде жеткиликтүү. Жаңы кызмат, эмдөөнүн абалын текшерүүгө жана эмдөө процедуралары аяктагандан кийин – QR коду бар сертификат алууга мүмкүндүк берет. Ошондой эле, ПЦР тесттеринин жыйынтыгын онлайн режиминде алууга болот. Документтерди каалаган мессенджерге же электрондук почтага жөнөтсө болот, ошондой эле "COVID-19суз саякаттайм" тиркемесинде колдонсо болот.

«MBank Online»дын каалаган идентификацияланган колдонуучусу эмдөө сертификатын жана ПЦР тесттеринин жыйынтыгын ала алат.

Кызмат Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине караштуу Электрондук саламаттыкты сактоо борбору менен биргеликте COVID-19 пандемиясына каршы күрөшүү жана санариптик технологияларды өнүктүрүү боюнча “Кыргызстан – жашыл аймак” улуттук демилгесин колдоо максатында ишке киргизилди.

Япония Эл аралык Кызматташтык Агенттигинин (JICA) “Сүт жана сүт азыктарынын сапатын жогорулатуу боюнча тамак-аш лабораторияларынын адамдык ресурстарын өнүктүрүү долбоорунун” (ФЛАКУМ) алкагында, Ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө департментинин адистерин  жана Бишкек шаарынын   ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборунун адистерин окутуу улантылууда.

Бул тренингдин максаты - тамак-аш өндүрүүчүлөрүнө НАССРды ишке ашыруу боюнча консультациялык кызматтарды көрсөтүү аркылуу текшерүүлөрдү жүргүзүүдө инспекциялык органдардын потенциалын жогорулатуу болуп саналат.  

"Тамак-аш коопсуздугу жөнүндө" ТР ТС 021/2011 ылайык, НАССР принциптерине негизделген жол-жоболорду ишке ашыруу  тамак-аш өндүрүүчүлөр үчүн милдеттүү талап болуп саналат.

  Бул тренингдин алкагында 2022-жылдын 25- февралында JICA долбоорунун катышуучулары жана тренер-эксперттери, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигинин өкүлдөрү Сокулук районуна сүт азыктарын өндүрүүчү (кычкыл сүт ичимдиктери, быштак, быштак азыктары) «Артезиан» ЖЧКга барышты.

Практикалык тренингдин жүрүшүндө катышуучулар сүт азыктарын өндүрүү, документтерди жүргүзүү шарттары менен таанышышты, ошондой эле НАССР принциптеринин негизинде гигиеналык менеджментке байланышкан маселелер менен тамак-аш ишканасына текшерүү жүргүзүү үчүн текшерүү баракчасын сынап көрүштү. 

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин Оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаменти «Артезиан» ЖЧКсынын директору А.М. Төлөгөновго практикалык окутуу үчүн аянтчаны камсыз кылгандыгы үчүн жана өндүрүштө НАССР принциптерине негизделген жол-жоболорду ишке ашыруу боюнча иштерди жүргүзүүдө ыраазычылыгын билдирди жана мындан аркы натыйжалуу кызматташууга үндөдү. Евразия экономикалык биримдигинин техникалык регламенттерин ишке ашыруу боюнча чаралар

Япония Эл аралык Кызматташтык Агенттигинин (JICA) “Сүт жана сүт азыктарынын сапатын жогорулатуу боюнча тамак-аш лабораторияларынын адамдык ресурстарын өнүктүрүү долбоорунун” (ФЛАКУМ) алкагында, Ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө департментинин адистерин  жана Бишкек шаарынын   ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборунун адистерин окутуу улантылууда.

Бул тренингдин максаты - тамак-аш өндүрүүчүлөрүнө НАССРды ишке ашыруу боюнча консультациялык кызматтарды көрсөтүү аркылуу текшерүүлөрдү жүргүзүүдө инспекциялык органдардын потенциалын жогорулатуу болуп саналат.  

"Тамак-аш коопсуздугу жөнүндө" ТР ТС 021/2011 ылайык, НАССР принциптерине негизделген жол-жоболорду ишке ашыруу  тамак-аш өндүрүүчүлөр үчүн милдеттүү талап болуп саналат.

  Бул тренингдин алкагында 2022-жылдын 25- февралында JICA долбоорунун катышуучулары жана тренер-эксперттери, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигинин өкүлдөрү Сокулук районуна сүт азыктарын өндүрүүчү (кычкыл сүт ичимдиктери, быштак, быштак азыктары) «Артезиан» ЖЧКга барышты.

Практикалык тренингдин жүрүшүндө катышуучулар сүт азыктарын өндүрүү, документтерди жүргүзүү шарттары менен таанышышты, ошондой эле НАССР принциптеринин негизинде гигиеналык менеджментке байланышкан маселелер менен тамак-аш ишканасына текшерүү жүргүзүү үчүн текшерүү баракчасын сынап көрүштү. 

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин Оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаменти «Артезиан» ЖЧКсынын директору А.М. Төлөгөновго практикалык окутуу үчүн аянтчаны камсыз кылгандыгы үчүн жана өндүрүштө НАССР принциптерине негизделген жол-жоболорду ишке ашыруу боюнча иштерди жүргүзүүдө ыраазычылыгын билдирди жана мындан аркы натыйжалуу кызматташууга үндөдү.

Япония Эл аралык Кызматташтык Агенттигинин (JICA) “Сүт жана сүт азыктарынын сапатын жогорулатуу боюнча тамак-аш лабораторияларынын адамдык ресурстарын өнүктүрүү долбоорунун” (ФЛАКУМ) алкагында, Ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө департментинин адистерин  жана Бишкек шаарынын   ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборунун адистерин окутуу улантылууда.

Бул тренингдин максаты - тамак-аш өндүрүүчүлөрүнө НАССРды ишке ашыруу боюнча консультациялык кызматтарды көрсөтүү аркылуу текшерүүлөрдү жүргүзүүдө инспекциялык органдардын потенциалын жогорулатуу болуп саналат.  

"Тамак-аш коопсуздугу жөнүндө" ТР ТС 021/2011 ылайык, НАССР принциптерине негизделген жол-жоболорду ишке ашыруу  тамак-аш өндүрүүчүлөр үчүн милдеттүү талап болуп саналат.

  Бул тренингдин алкагында 2022-жылдын 25- февралында JICA долбоорунун катышуучулары жана тренер-эксперттери, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигинин өкүлдөрү Сокулук районуна сүт азыктарын өндүрүүчү (кычкыл сүт ичимдиктери, быштак, быштак азыктары) «Артезиан» ЖЧКга барышты.

Практикалык тренингдин жүрүшүндө катышуучулар сүт азыктарын өндүрүү, документтерди жүргүзүү шарттары менен таанышышты, ошондой эле НАССР принциптеринин негизинде гигиеналык менеджментке байланышкан маселелер менен тамак-аш ишканасына текшерүү жүргүзүү үчүн текшерүү баракчасын сынап көрүштү. 

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин Оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаменти «Артезиан» ЖЧКсынын директору А.М. Төлөгөновго практикалык окутуу үчүн аянтчаны камсыз кылгандыгы үчүн жана өндүрүштө НАССР принциптерине негизделген жол-жоболорду ишке ашыруу боюнча иштерди жүргүзүүдө ыраазычылыгын билдирди жана мындан аркы натыйжалуу кызматташууга үндөдү. Евразия экономикалык биримдигинин техникалык регламенттерин ишке ашыруу боюнча чаралар

Япония Эл аралык Кызматташтык Агенттигинин (JICA) “Сүт жана сүт азыктарынын сапатын жогорулатуу боюнча тамак-аш лабораторияларынын адамдык ресурстарын өнүктүрүү долбоорунун” (ФЛАКУМ) алкагында, Ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө департментинин адистерин  жана Бишкек шаарынын   ооруларды алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборунун адистерин окутуу улантылууда.

Бул тренингдин максаты - тамак-аш өндүрүүчүлөрүнө НАССРды ишке ашыруу боюнча консультациялык кызматтарды көрсөтүү аркылуу текшерүүлөрдү жүргүзүүдө инспекциялык органдардын потенциалын жогорулатуу болуп саналат.  

"Тамак-аш коопсуздугу жөнүндө" ТР ТС 021/2011 ылайык, НАССР принциптерине негизделген жол-жоболорду ишке ашыруу  тамак-аш өндүрүүчүлөр үчүн милдеттүү талап болуп саналат.

  Бул тренингдин алкагында 2022-жылдын 25- февралында JICA долбоорунун катышуучулары жана тренер-эксперттери, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлигинин өкүлдөрү Сокулук районуна сүт азыктарын өндүрүүчү (кычкыл сүт ичимдиктери, быштак, быштак азыктары) «Артезиан» ЖЧКга барышты.

Практикалык тренингдин жүрүшүндө катышуучулар сүт азыктарын өндүрүү, документтерди жүргүзүү шарттары менен таанышышты, ошондой эле НАССР принциптеринин негизинде гигиеналык менеджментке байланышкан маселелер менен тамак-аш ишканасына текшерүү жүргүзүү үчүн текшерүү баракчасын сынап көрүштү. 

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигинин Оорулардын алдын алуу жана мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл департаменти «Артезиан» ЖЧКсынын директору А.М. Төлөгөновго практикалык окутуу үчүн аянтчаны камсыз кылгандыгы үчүн жана өндүрүштө НАССР принциптерине негизделген жол-жоболорду ишке ашыруу боюнча иштерди жүргүзүүдө ыраазычылыгын билдирди жана мындан аркы натыйжалуу кызматташууга үндөдү.

Эл аралык миграция уюму (МОМ) тарабынан ишке ашырылып жаткан “COVID-19 эпидемиясына жана башка жугуштуу ооруларга жооп катары Казакстан Республикасынын, Кыргыз Республикасынын, Тажикстан Республикасынын жана Өзбекстан Республикасынын чек араларында саламаттыкты коргоону жакшыртуу” аймактык долбоорунун алкагында Ооруларды көзөмөлдөө жана алдын алуу борборлорунун (CDC) каржылык колдоосу менен Кыргыз Республикасында кирүү пункттарынын медициналык жана медициналык эмес кызматкерлери үчүн экинчи каскаддык окутуу тренинги башталды.

Бул каскаддык тренинг медициналык жана медициналык эмес персоналдын COVID-19 жана башка жугуштуу ооруларга байланыштуу чек арадагы ден соолукту коргоону жакшыртуу, ошондой эле тобокелдиктер тууралуу маалымдоо боюнча билимдерин жогорулатуудагы долбоордук иш-чаралардын уландысы болуп саналат.

Бул каскаддык окуутуулардын алкагында кирүү пункттарынын коопсуз иштешин камсыз кылуу максатында кирүү пункттарынын алдыңкы катардагы кызматкерлери үчүн жумуш ордундагы коопсуздук маселелерине өзгөчө көңүл бурулат.

Каскаддык окутууларды Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине караштуу Транспорттогу мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборунун, Кыргыз мамлекеттик кайра даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу медициналык институтунун жана И.К. Ахунбаев атындагы Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясынын өкүлдөрү өткөрүшөт. 2021-жылдын октябрь айында 19 адамдан турган бул мекемелердин өкүлдөрү CDCнын "Негизги окутуу программасы" (Master Training Program) модулунун алкагында 3 күндүк окуудан өтүштү, ал эми 2021-жылдын декабрь айында республиканын түштүк аймактарындагы кирүү пункттарында иштеген медициналык жана медициналык эмес кызматкерлер үчүн биринчи каскаддык тренингди өткөрүштү. 

2022-жылдын 23-февралында өлкөнүн түндүк аймактарындагы кирүү пункттарында иштеген медициналык жана медициналык эмес кызматкерлер үчүн экинчи каскаддык окуу башталды. Тренингдин катышуучуларын облустук жана райондук оорулардын алдын алуу жана санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө борборлору, фитосанитардык жана ветеринардык кызматтар, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Ысык-Көл, Нарын жана Чүй облустарынын чек ара жана бажы башкармалыктары көрсөтүшөт. 

Бул каскаддык тренингдин алкагында 20 медициналык кызматкер CDCнин «Негизги окутуу программасы» (Master Training Programme) модулу боюнча жана 20 медициналык эмес адистер CDCнин «Аныктоо, изоляциялоо, кабарлоо, колдоо» (RING) модулу боюнча окутулат.

Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги ЮНИСЕФтин Кыргызстандагы өкүлчүлүгү менен бирдикте медициналык технологиялар чөйрөсүндөгү “Intelehealth” коммерциялык эмес уюмунун колдоосу менен саламаттыкты сактоо тармагын өнүктүрүү жана калктын жашоо сапатын жана ден соолугун жакшыртуу боюнча чараларды ишке ашыруу максатында Кыргыз Республикасынын калкы үчүн “TeleMed KG” долбоорун Кыргыз Республикасынын Ноокат жана Сузак райондорунда ишке киргизди.
Баштапкы медициналык-санитардык жардам уюмдарында инновациялык телемедициналык кызматтарды киргизүү ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү балдар үчүн сапаттуу медициналык кызмат көрсөтүүлөрдүн жеткиликтүүлүгүн камсыз кылат жана алыскы региондордон келген адистер менен республиканын алдынкы медициналык борборлорунун дарыгерлеринин ооруларды дарылоо боюнча профессионалдык байланышын камсыз кылат.
Ноокат жана Сузак райондорунун тургундары Ош жана Бишкек шаарларынан келген адис дарыгерден үч багытта медициналык консультация ала алышат:
- Церебралдык шал оорусу,
- Сарык,
- ВИЧ.
Ал үчүн тиешелүү райондордун үй-бүлөлүк дарыгерлер борборлоруна баруу керек. Телемедицинанын артыкчылыктары:
 Ош жана Бишкек шаарларындагы ооруканаларга баруу убактысы үнөмдөлдү
 Толуп кеткен ооруканаларга баруунун кереги жок
 Онлайн-рецепт
 Борбордо зарыл болгон дары-дармектердин жеткиликтүүлүгү
 Акысыз медициналык консультация
 Тез жана так диагноз коюу